Zwart in de westerse kunst
07-10-2020
BORNSE KUNSTKRING START CORONAPROOF MET LEZINGEN

Zwart in de westerse kunst

Max Put, kunsthistoricus uit Leiden, nam de toehoorders van de Bornse Kunstkring dinsdagmorgen mee in zijn actuele verhaal over eeuwenoude afbeeldingen van ‘zwarte’, getinte mensen in de beeldende kunst. Het is de eerste lezing voor de kunstliefhebbers, na een plotselinge stilstand door de corona lockdown in het voorjaar. In een veilige, doch frisse omgeving, in de Stefans-Hof, hingen dertig luisteraars aan de lippen van de deskundige.

 

“Na zorgvuldige overwegingen heeft het bestuur besloten de lezingen in het najaar door te laten gaan”, aldus Wilma Witteman voorzitster van het bestuur. “De omstandigheden in de Stefans-Hof zijn volledig coronaproof. Er mogen maximaal 30 personen per keer plaatsnemen. Op 1,5 meter afstand van elkaar. Het luchtsysteem functioneert volgens de RIVM-voorschriften. Dat betekent verse lucht van buiten en daarbij boven ieder raam ventilatie. Het koffiedrinken vindt in aangepaste vorm plaats. De jas wordt mee naar binnen genomen.” Iedereen desinfecteert de handen bij binnenkomst en draagt een mondkapje. Chapeau voor de organisatie en het publiek.

 

Black Lives Matter

Op dit moment is de lezing met als boeiend onderwerp ‘Zwart in de westerse kunst’ actueel. Aanleiding was een tijdelijke tentoonstelling in het Rembrandthuis in Amsterdam. De actualiteit van Black Lives Matter zit bij velen nog in het hoofd. De beweging Black Lives Matter benadrukt dat zwarte levens ertoe doen. BLM is een internationale beweging ontstaan is in de Afro-Amerikaanse gemeenschap in de Verenigde Staten. Dit als reactie op het politiegeweld tegen Afro-Amerikanen. Tijdens de lezing worden de toehoorders door de geschiedenis geleid.

 

Reeds in de Egyptische kunst, eeuwen voor het begin van onze jaartelling, werden de Nubiërs, een volk met een getinte huidskleur, afgebeeld. Er zijn tal van afbeeldingen van onderdrukking van zwarte mensen uit die tijd. Ook in de antieke wereld in de Griekse periode van 400 jaar voor Christus werden die mensen afgebeeld. Het is niet geheel duidelijk of hiermee ook de slavernij werd weergegeven. Ook in de oude Romeinse kunst zijn dergelijke beelden te vinden. “De verbeelding van de zwarte mens is al heel oud”, weet de kunsthistoricus te melden.

 

Caspar of Balthasar

De boeiende verteller belandt in de late middeleeuwen. Hij wijst het publiek op de afbeeldingen van de Drie Koningen, Wijzen uit het Oosten. Het publiek is opgegroeid met het verhaal uit de Bijbel. Eén van de drie heeft een zwarte huidskleur en schenkt goud aan ‘het kindeke Jezus’. Een positieve weergave. Volgens Put is het Balthasar. Al zijn de meningen daarover verdeeld. Langzamerhand staan steeds meer niet-westerse mensen model voor schilders. Zo ook in de tijd van Rembrandt. Put toont met een visuele presentatie de verbeelding van zwarte mensen in de Nederlandse schilderkunst in de 17e eeuw. Er waren zwarte mensen in Nederland. Zowel in de samenleving als in de kunst. Lang is dit onderbelicht gebleven.

 

Tonen of in depot?

Aan het einde van de achttiende eeuw doet de anti-slavernij beweging zijn intrede. Tegelijkertijd plaatste men vraagtekens bij afbeeldingen die tot dusver gebruikelijk waren. De onderdrukking werd steeds meer zichtbaar en niet aanvaardbaar. “Niemand is slaaf van zichzelf. Men spreekt van slaafgemaakten”, spreekt Put uit. Het zet de toehoorders aan het denken. Eén van de bezoekers: “Na deze lezing kijk ik nu anders naar schilderijen waar zwarte mensen op staan afgebeeld.” (YD)

 

© BorneBoeit. Op onze artikelen en beeldmateriaal rust copyright.
Voor meer informatie raadpleeg de spelregels.

reageren op deze pagina
T Huiskes — 11 okt 2020
Een goed verhaal - maar iedereen mondkapjes om? Ik zie 3 mensen zonder mondkapjes -"Aandacht voor elkaar" dag was het toch ook die dag? Aandacht voor elkaar, dus mondkapjes om zodat je de ander beschermt! Jammer ook hier een gemiste kans ...
Wilma Witteman — 07 okt 2020
Dag Yvonne,

Geweldig mooi verhaal heb je er weer van gemaakt.
Klasse, dankjewel.

Groeten Wilma

Meijershof weer open voor passanten

Begin dit jaar gooide Frank Rientjes de doorgang over zijn perceel aan de Meijershof in het...
21-10-2020

Industrieel landschap om naar te kijken

Het is één van de weinige plekken in Borne waar kunst op een veilige manier en...
12-10-2020

Glamoursfeer bij premičre Lina

Er waren fotografen, er lag een rode loper, een aantal actrices verscheen in galajurk en een...
11-10-2020

Concert in bijzondere omstandigheden

Normaal gesproken rent de Bornse Harmonie van het ene evenement naar het andere. Van kleine...
05-10-2020

Geen feestelijke premičre van Lina

Komende zondag, 11 oktober, zou voor spelers, medewerkers, sponsoren en genodigden om 13.30 uur...
04-10-2020

Opening Spookhoes Hertme uitgesteld

Het Spookhoes in Hertme is gereed. Het bestuur van de Stichting Theater en Cultuur Hertme en...
01-10-2020