'Samen Kerken' is het motto van de Raad van Kerken Borne, Hertme en Zenderen. De diverse kerken in onze gemeente werken onder deze paraplu nauw met elkaar samen en ontwikkelen initiatieven om vanuit een christelijke inspiratie in gezamenlijkheid voor iedereen in onze samenleving een rol van betekenis te spelen.

 

Wekelijks geven voorgangers en betrokken leden van de kerken in een column hun kijk op de (christelijke) wereld van vandaag. Deze columns kunt u hieronder lezen.

 

‘Het gaan van jouw weg’

5 oktober 2022 - Ieder mens gaat een weg door het leven die in veel dingen op die van anderen in haar/zijn omgeving lijkt, maar tegelijkertijd is het toch jouw unieke levensweg. Wat voor jou daarin belangrijk is, is mede afhankelijk van de omgeving waarin je leeft. Als voor je ouders studie en carrière belangrijk waren, is dat wellicht ook voor jou. Heb je vrienden die vooral graag feesten, bepaalde kleding belangrijk vinden, dan is de kans groot dat het voor jou ook zo is. Wat jouw wijze van voelen en denken, jouw reactie op bepaalde situaties heeft beïnvloed is vaak minder duidelijk. Wanneer er ingrijpende gebeurtenissen in je leven zijn, ga je daar meestal wel over nadenken; je wilt het begrijpen. Dan komen er vragen op als: “wie ben ik nou eigenlijk, waar gaat het voor mij om in het leven?”

 

In vrijwel alle religies kennen we het beeld van ‘het gaan van de weg’, ofwel de Weg (dus met een hoofdletter). Er wordt daarmee bedoeld dat je bewust in het leven wilt staan en een weg wilt gaan om te worden wie je ten diepste bedoeld bent te zijn; van binnenuit. Dat je op weg gaat zoals in onderstaand liedje: …Dat je mens mag worden in Gods ogen… Zo gezien betekent ‘mens worden’ dat je in de loop van je leven steeds meer wordt wie jij ten diepste bent. Dat is niet hetzelfde wat jij worden wil, met de doelen en beelden die je voor ogen hebt van jezelf.

 

Deze Weg gaan wordt ook wel verbeeld als een labyrint. Dat is een cirkel met vele kronkels; maar waarbij je altijd, na heel veel wendingen in het centrum uitkomt, ook al lijkt het soms dat je er helemaal van verwijderd bent. Het is een soort loopmeditatie, waarbij je gaandeweg nieuwe inzichten over jezelf, jouw staan in het leven kunt krijgen. Het volgende gedicht sluit daar mooi bij aan.

 

De Weg die je te gaan hebt  

De Weg die je te gaan hebt is je eigen weg.

Het is de levensweg die je zoekt,

die je vindt, die je kiest.

Op die weg word je ook gevonden,

als jij je laat kennen.

Op die weg word je bemind,

als je leeft met een open hart en een open hand.

Op die weg trekt altijd Iemand mee,

zichtbaar en onzichtbaar, door nacht en ontij.

Wonderlijk is die weg

die je kiest en niet kiest, ...die jou kiest.

 

Zoals ook het eerdergenoemde lied van Andries Govaart doet:

Dat je de weg mag gaan die je goed doet. Dat je opstaat wanneer je valt

Dat je mens mag worden in Gods ogen en die van anderen.

Weet dat de aarde je draagt, dat je gaat in het licht en de wind je omgeeft.

Dat je de vruchten van je leven proeft en gaat in vrede.

 

Dat alles wens ik je van harte toe.

 

Frida Koopman

Karmelklooster Zenderen

 

Van vrees naar hoop

28 september 2022 - Het zal u niet ontgaan zijn dat er in deze tijd veel onzekerheden zijn. Op wereldniveau de oorlogen, landelijk de energiecrisis, inflatie, vereenzaming. Er is een groeiende kloof tussen rijk en arm, onverdraagzaamheid, geweld en de individualisering. Je kunt er moedeloos van worden als je je door al die negatieve berichten laat meeslepen en je in een neerwaartse spiraal terechtkomt.

 

Door al dit negatieve zijn we vaak niet meer in staat het positieve te zien. Op heel veel situaties hebben we geen invloed. Je ongenoegen via verkiezingen kenbaar maken leidt veelal ook niet of onvoldoende tot verandering. We hopen en rekenen erop dat de overheid de kwetsbaren in de samenleving beschermt, Een actueel voorbeeld is de financiële tegemoetkoming in de energielasten. En zo zijn er nog meer regelingen, ook gemeentelijke, die de minder draagkrachtigen ondersteunen.

 

Alleen is gebleken dat het voor velen niet eenvoudig is om aanvragen in te dienen. Landelijk maakt 1 op de 4 met een laag inkomen geen gebruik van de regelingen, vooral de groep ouderen met een AOW uitkering (eventueel met een klein pensioentje). De oorzaken zijn veelal onbekendheid, schaamte of laaggeletterdheid. Maar het niet gebruiken leidt bij velen tot armoede, schulden en eenzaamheid. Maar er gloort hoop! De gemeente Borne heeft dit jaar een loket (Sociaal Hus) ingericht waar u geholpen kunt worden.

 

Toch kiezen veel mensen er liever voor om geholpen te worden door iemand uit hun directe omgeving. Dat kunnen zijn familieleden, kennissen, vrienden, maar ook de kerken in Borne zijn actief om hierbij te helpen. Mijn eerste positieve ervaringen met iemand er mee helpen heb ik al opgedaan. Over het algemeen schuift de overheid steeds meer taken af naar inzet van de burgers. Soms kan het dankzij de vele vrijwilligers die er nu nog zijn. Maar het aantal zal de komende jaren verder afnemen omdat zij vaak mantelzorger zijn geworden of vanwege afnemende gezondheid.

 

Vanuit de kerken zijn er ook bezoekgroepen voor kwetsbare thuiswonenden. Belangrijk is een luisterend oor, de tijd nemen en soms troostende woorden teruggeven of verwijzen naar of helpen bij regelingen. Omzien naar elkaar is een taak voor ons allen. Kijk om u heen. Ieder mens wil gezien worden. Laten we de signalen oppakken en er iets mee doen! De Bijbeltekst: ‘Wat je voor de minsten der mijnen hebt gedaan hebt je voor mij gedaan’ is met name in deze onzekere tijden van toepassing. Maar mensen hebben ook hun eigen verantwoordelijkheid. Kijk wat je zelf aan je persoonlijke situatie kunt doen. In Borne zijn veel activiteiten gratis en voor mensen met een laag inkomen zijn er gemeentelijke regelingen. Maak er gebruik van; probeer erbij te horen als het kan. Het zou mooi zijn als er een totaaloverzicht beschikbaar komt.

 

Kortom: Naast onzekerheid is er ook hoop mits we ons maar openstellen voor hulp en de naasten willen omzien naar elkaar. We hebben niet alles in de hand. Het is dan ook de kunst om het los te laten en soms te vertrouwen op hogere machten, de Heer, universum of welke naam we eraan willen geven. Of we steken een kaarsje op, zowel uit dankbaarheid of voor geduld of kracht.

 

Gerard Nordkamp

Lid Adviesraad Sociaal Domein gemeente Borne

 

Woorden...

21 september 2022 - ‘Het woord nemen’ of ‘er geen woord aan verspillen’... Dat is nogal een verschil. Onlangs trad minister Staghouwer af en hij hield een korte persconferentie. Hij had weinig woorden nodig om te zeggen dat hij er mee stopte. Punt. Kort en krachtig. Heel veel mensen hadden daar een mening over en ook de minister-president beantwoordde daarover vragen. Hij gaf aan dat dit aftreden zeker niet afstraalde op het kabinet en dat het een persoonlijk drama was, waarbij... En nog heel veel woorden meer had hij nodig. Kortom, onnavolgbaar.
 

Als ik als vrijwilliger op de Buurtbus Azelo-Borne rijd dan zijn er vaak weinig woorden nodig om te weten waar de passagier naar toe wil. In het begin was het letterlijk met handen en voeten communiceren en de vertaalapp op de telefoon. In de loop van de maanden is het mogelijk om meer contact te hebben. Handgebaren, gezichtsuitdrukkingen en het Engels zorgen ervoor dat we elkaar begrijpen. Korte gesprekjes volgen in de korte tijd dat we samen op weg zijn. Enkele woorden zijn voldoende om het soms onpeilbare verdriet van deze vluchtelingen te voelen. Maar ook de vreugdevolle en plezierige momenten te ervaren tijdens die gesprekjes, een concert op de Zwanenhof of Onafhankelijkheidsviering in het Kulturhus.
 

Wat zijn er de afgelopen maanden veel woorden besteed aan stikstof, boerenprotest, barricades en zelfs burgeroorlog. Op de sociale media wordt dat met kracht gedaan, vergezeld van foto’s vol met vlaggen die in ieder geval niet Nederlands zijn. Woorden, gevoegd bij beelden, willen mij overtuigen dat er iets grondig mis is. Van Rusland tot Oekraïne en Afghanistan, van Ter Apel, tot Azelo en Albergen.
 

Teksten, kreten, woorden waarin ongenoegen en het ongelijk van de ander wordt weergegeven. Woorden die mensen tot in het hart treffen. Geraakt door een kreet, een oproep. Van waar komt het verdriet, de woede, de angst, de schreeuw om aandacht? Welke betekenis geeft iemand aan het leven, aan de wereld waarin wij, waarin hij of zij leeft als hij met zo’n protestbord loopt. Is het niet een schreeuw om aandacht, een roep om gehoord te worden? Niet omdat die ander mij in de weg zit, maar omdat ik mezelf bedreigd voel in mijn levensgeluk? Omdat ik de verantwoordelijkheid zo op mijn schouders voel drukken en daar geen grip op heb?

 

Hoe menselijk is dat, zelfs als de teksten onmenselijk zijn, de woorden rauw en bijna dodelijk zijn. Het lijkt er soms op dat men overal een mening over heeft; ja, zelfs moet hebben. Twitter, Facebook, TikTok zijn de kanalen om te roepen, vragen te stellen aan ‘die ander’, om meningen te ventileren. Vaak anoniem en niet direct opbouwend. Ik las een Twitter-discussie over corona en vaccinaties en ik kan u zeggen dat je van zo’n gesprek zeker niet beter wordt. Het antwoord voldeed niet aan de verwachting van de vragensteller, dus werd er met nog meer geprobeerd de ander te overtuigen of eigenlijk de grond in te trappen.
 

Ik moest denken aan een bijbelverhaal waarin Jezus om een mening wordt gevraagd over een kwestie van leven of dood, een ernstige zonde. En wat doet Jezus? Hij pakt een stokje en tekent in het zand. Hij zegt niets, maar hij tekent. Zou het niet de bedoeling zijn, ik ben geen exegeet, dat Hij de ander, ons, wil laten nadenken over wát we vragen? Zijn we niet verantwoordelijk voor ons eigen handelen? Voor onze eigen woorden en dus ook antwoorden?

Vanuit de eigen verantwoordelijkheid de mensen, je naaste benaderen en vragen wat jij voor haar of hem kunt betekenen? ‘Hoe kan ik je helpen?’ Het zijn vijf simpele woorden die de ander tot mijn naaste maakt en ons samen in waarde laat. Voor mij, voor jou. Woorden doen ertoe.
 

Jan Morsink

Vrijwilliger Buurtbus Borne/Azelo
 

 

Vredesweek 2022

Al meer dan 50 jaar wordt in september door de Nederlandse vredesorganisatie PAX, mede in samenwerking met de Raad van Kerken, de nationale Vredesweek georganiseerd; dit jaar van 17 t/m 25 september. In deze actieweek voor vrede worden in heel Nederland, ook in Borne, allerlei activiteiten gehouden om aandacht te vragen voor vrede. Samen maken we zo een krachtig geluid voor vrede.

 

En wie wil er nu niet in vrede kunnen leven? Maar wellicht meer dan ooit beseffen we dit jaar dat leven in vrede niet vanzelfsprekend is. We denken daarbij in het bijzon­der aan de situatie in Oekraïne. Zoveel mensen die moeten lij­den, zoveel onschul­dige slacht­of­fers, zoveel zinloos geweld, veroor­zaakt door een invasie en door de agressie die daar­mee is verbon­den. Wat wil die agressor ermee bereiken? Aan het einde van iedere oorlog zijn er eigen­lijk alleen maar verliezers, al was het maar omdat de men­se­lijk­heid dan heeft verloren.

 

En niet alleen in Oekraïne, in veel andere landen is vrede ver te zoeken. Want helaas zijn er nogal wat machthebbers die koste wat het kost hun eigen belang, hun streven naar macht en rijkdom, belangrijker vinden dan het welzijn van hun medemens. Of die een dusdanige hekel hebben aan minderheden dat ze vinden dat ze deze mogen onderdrukken, martelen en zelfs vermoorden. Voor hen is leven in vrede blijkbaar dus niet belangrijk.

 

Ook in het klein is het niet altijd pais en vree. Conflicten liggen op de loer en we weten dat we die niet altijd kunnen vermijden. Zo mogen we daarbij denken aan alle boeren die geen vrede hebben, omdat zij in onzeker­heid verkeren over de toe­komst van hun bedrijf, dat vaak al genera­ties lang in hun familie is. Wat gaat die toe­komst hen brengen?

 

Wat de boeren over­komt, is eigen­lijk voor ieder van ons heel herken­baar. Als we een slecht bericht krijgen of als we slecht behandeld wor­den, in een kwaad daglicht wor­den gesteld, als we een dier­baar iemand door een ongeval moeten missen: dan wordt onze wereld op z’n kop gezet. Dan is het vaak moei­lijk de vrede te bewaren, niet opstandig te worden of er op los te slaan. De weg van de vrede, de weg naar vrede gaat niet over rozen, zeker niet als het tegenzit,
 

Is vrede dan een illusie? Nee, Als je goed om je heen kijkt zie je op veel plekken moedige mensen die zich met vallen en weer opstaan blijven inzetten voor vrede. Die zich bekommeren om hun medemens. Zij doen het thema van deze Vredesweek ‘Generatie Vrede’ eer aan, laten zien dat het anders kan. Ook wij geven de moed niet op en planten dit jaar weer een nieuwe vredesboom achter de Oude Kerk, als teken dat we er in blijven geloven. De vorige, in 2006 geplante boom, was op de vooravond van de invasie in Oekraïne door de hevige storm omgewaaid. Hoezo toeval?

 

Gustaaf Boerjan

Raad van Kerken Borne, Hertme en Zenderen

 

Afvinken en weer door (?)

7 september 2022 - De afgelopen weken maakte ik in korte tijd een aantal vieringen mee waar vrij intensieve voorbereidingen aan vooraf gingen. Stuk voor stuk werden het indrukwekkende vieringen. Zo was er een zondagsdienst in de Oude Kerk waarin twee bruidsparen een zegen over hun huwelijk ontvingen en was er een trouwdienst in de open lucht. Én er was de Melbuul’nviering op woensdagavond 24 augustus. Op deze drie genoemde vieringen kijk ik dankbaar en ontroerd terug. En ik neem met deze column even de tijd om ze nog een keer in me om te laten gaan,

 

“Ik had graag nog even willen nabeschouwen, maar ik moest al weer vlug door naar iets anders”, vertelt iemand mij aan de telefoon. We hebben het er alsnog over, over de trouwdienst met de twee bruidsparen in dit geval. En wij realiseren ons dat er in de drukte van de dingen vaak te weinig tijd is om te vieren hoe mooi of waardevol iets was. Omdat je weer dóór moet.

Is het ene voorbij, dan staat het andere al weer op stapel. Door naar de volgende viering in mijn geval. Zo ging het mij ook na de Melbuul’n Oogstdankviering, als begin van de Melbuul'ndagen.

 

Maar wat was het fijn dat het weer ‘gewoon’ door kon gaan. Het werd een ongewoon sfeervolle viering, zo ervoeren aanwezigen het, bleek uit hun reacties. En zo ervoer ik het zelf ook! Het was ontroerend om zo weer oecumenisch samen te kunnen zijn in die mooie ruimte van de St. Stephanuskerk, met de rakende liederen van het Borns Kleinkoor en met die práchtige (!) bloemschikking van Hans Mulders, geheel passend bij ons thema ‘jaarringen’. De overweging van pastoor Jurgen Jansen raakte en inspireerde niet alleen mij, zo bleek. Wat was het collegiaal samenwerken met hem ook fijn!

 

Overleg met het bestuur van de Stichting Melbuul’ndagen, afstemming met de Raad van Kerken en met de koster van de Stephanus, het maken en laten drukken van het vieringenboekje, overleg met de koordirigent... Er lag een behoorlijke to-do-lijst op mijn bureau, maar door de prettige samenwerking met alle partijen kon er gaandeweg steeds meer afgevinkt worden. Voor het Melbuul’nbestuur was dit nog maar het begin van de vijf dagen waar zij hun handen meer dan vol aan hadden. Wat een hoeveelheid vinklijstjes voor hen, zeg! Groot respect voor wat zij, samen met vele andere vrijwilligers hebben neergezet!

 

Nu ik dit schrijf, lijkt het al weer een poosje geleden allemaal, omdat er al weer zoveel anders volgde. En omdat er ook weer zoveel nieuws op stapel staat. Maar het kan geen kwaad om zo nu en dan even na te genieten, het er over te hebben met anderen en je gezamenlijke succes te vieren. Een mooi gebruik in de Rooms-Katholieke traditie is om elkaar ‘proficiat’ te wensen na een viering. Elkaar te feliciteren met het moois dat je samen beleefd hebt. En dat mee te nemen in je hart en er zo nu en dan nog eens vreugdevol en bewust bij stil te staan.

 

ds. Johan Meijer

 

Grenzen

31 augustus 2022 - Grenzen; we hebben het er zo vaak over. Er zijn er genoeg, een aantal voorbeelden: De landsgrens; een wiskundige grens of een uiterste rand of kant; een taal grens; administratieve grenzen. Er zijn kunstmatige en natuurlijke grenzen. Zachte en harde grenzen; zichtbare en onzichtbare grenzen. Onze eigen grens.

 

En dan is er de morele grens. In het hindoeïsme misschien te vertalen met Dharma. Dharma is een van de centrale, maar tegelijkertijd ook een van de complexe concepten in de Indiase religies, ook in het Boeddhisme en het Jaïnisme. Dharma betekent zoiets als ondersteuning, kosmische wet of de universele orde die het denkkader vormt van de morele grenzen en het persoonlijk leven van een hindoe. In populaire termen zou je kunnen zeggen dat Dharma het morele speelveld afbakent. Vaak wordt het gemakshalve met religie vertaald; dat is het echter niet.

 

Dharma is een breed begrip dat onder andere morele en sociale verplichtingen of iemands plaats in de samenleving vastlegt en daarmee de basis vormt van de morele mentale en sociale grenzen van Hindoes. Verder gaat Dharma om belangeloos handelen. Met andere woorden, elke actie houdt verband met de te vervullen plicht, zonder acht te slaan op de resultaten, want het minimaliseert de last van de karma. Kort gezegd; wat de mens zaait zal hij/zij oogsten.

 

Ghandi liet zien dat het belangrijk is om bij het bepalen van grenzen van het goede, reflectie en kritisch zelfonderzoek een vereiste is. Er zijn geen kant en klare instructies die blindelings kunnen worden opgevolgd, er is geen duidelijke grens tussen goed en kwaad. Om die reden vereist Dharma morele ontwikkeling, fijnzinnigheid, zelfkennis en een dapper hart om de context adequaat te doorgronden vervolgens het goede in een bepaalde situatie vast te stellen en ernaar te handelen.

 

Deze houding vereist een goede zelfreflectie; de splinter in andermans oog wel zien, maar niet de balk in zijn/haar eigen. Niet zelfzuchtig zijn, ook het belang van de ander; de anderen te kunnen zien. Hoe doen we dat in een onze samenleving waar eigen belang soms het grootse doel is geworden. Ieder voor zich met onze stevig bewaakte starre grenzen. Waar het ik belangrijker lijkt dan natuur of de samenleving. Waar shoppen en een goedkoop artikel scoren belangrijker is dan de menselijke omstandigheden waar het gemaakt wordt.

 

Het mensbeeld wat we lijken te hebben is een heel egocentrisch mensbeeld. We zijn een gezamenlijkheid kwijt. We lijken weinig te hebben wat ons samen bindt of wat we gezamenlijk als doel/visioen hebben. Misschien dat we daarom onze grenzen zo genadeloos bewaken. En glijden we af naar een maatschappij waar het recht van de sterkste gaat gelden; een verwilderd volk lijken we te worden.

 

Het vergt moed, inzicht, kennis en een open houding, tegelijkertijd een houding van grenzen aangeven om uit deze impasse te komen. Kunnen wij dat in onze maatschappij? In onze eigen levens? Durven wij te handelen, genoegen te nemen met minder opdat anderen ook een goed leven kunnen leven?

 

Miek Remmers

 

Bomen

24 augustus 2022 - Al jaren ben ik gefascineerd door bomen. En waarom? Zij zijn een belangrijke schakel tussen de mens en de natuur. Dieren die niet zonder bomen kunnen. En net zo goed heeft de mens heeft er ook profijt van. Maar dat is het niet alleen. Regelmatig wandel of fiets ik in deze mooie omgeving en dan vind ik de solitair staande bomen in het open veld een machtig mooi gezicht. Veelal is er een omheining geplaatst om die boom.

 

Waarschijnlijk om ze te beschermen tegen bedreigingen. Zo waardevol wordt het gevonden dat die boom behouden blijft En sommige zijn heel bijzonder, zoals ik laatst een exemplaar ontdekte bij de Mariakapel aan de Koppelsbrink. Deze zou reeds 200 jaar oud zijn. 200 jaar! Teruggeteld zou het begin van deze joekel liggen zo rond het jaar 1820. Weer een ander exemplaar heeft een monumentale status zoals de Kroezeboom op de Fleringer Es. Deze is misschien wel 400 jaar of nog meer oud. Onvoorstelbaar.

 

Ooit heb ik eens gelezen het verhaal 'Bomen' uit de verhalenbundel 'De andere kant' van Marga Minco, waarin zij met haar grootvader door het park in Amsterdam liep en hij haar wees op de bomen die daar stonden en sommige daar waarschijnlijk nog staan. Haar grootvader noemde de bomen zijn vrienden. Toen dacht ik zo voel ik dat ook.

 

Ondanks dat wij wel weten hoe waardevol een boom is worden deze een enkele keer niet als een vriend beschouwd. Soms worden ze gezien als een sta in de weg. En dan al gauw een keer gekapt of gekortwiekt zowel op kleine als op grote schaal. Steeds betreur ik het gemak zoals er in een aantal situaties met een boom wordt omgegaan. Natuurlijk kun je er soms niet omheen om een boom om zeep te helpen. Maar met een wat meer respect zou het toch kunnen helpen om hierin heel zorgvuldig te zijn.

 

Bomen hebben het door menselijk handelen sowieso niet al te gemakkelijk. En dan worden ze ook nog eens bedreigd door luchtvervuiling en de klimaatverandering. Regelmatig zie je dan dode bomen in het veld of in het bos staan. En zij hebben het vaak dan ook nog eens zwaar te verduren tijdens stormen en ook door de grote droogte, nu en in de toekomst waarschijnlijk nog meer. Daarom heb ik gedacht om eens een pleidooi voor de bomen via deze column te houden. Hopelijk levert het ook nog wat op!

 

Huib de Wit

Raad van Kerken Borne, Hertme en Zenderen

 

De koffer

17 augustus 2022 - Bij op vakantie gaan hoort ook je koffer of reistas inpakken. Sommigen beginnen daar al dagen voor hun vertrek mee. Maken soms weken van tevoren lijstjes van spullen die mee moeten om toch maar niets te vergeten. Anderen wachten tot het laatste moment met het inpakken en constateren op de plaats van bestemming dat ze toch het een en ander zijn vergeten. Meestal niet zo’n probleem als je naar een plek gaat waar allerlei winkels zijn, maar minder handig als je naar een afgelegen plaats gaat waar niets te koop is. Zelf ben ik van het type dat tot de laatste dag wacht met de spullen inpakken, maar ik prijs me gelukkig dat mijn vrouw uit ander hout is gesneden en zij wel voldoende tijd neemt om alles goed voor te bereiden.

 

Recent stond de koffer centraal in een viering van de Theresiagemeenschap, met als thema ‘Is je koffer al gepakt?’. De viering was deze keer niet in de oude synagoge maar op een open plek in een grote tuin van een huis aan de Koppelsbrink. Omringd door mooie grote bomen die voldoende schaduw boden op deze zonovergoten zondag. Een grote rode koffer stond vooraan welke symbool stond voor de levenskoffer die we tijdens ons leven vullen met levenservaringen, mooie en minder mooie ervaringen.

 

Sommige ervaringen die het schaamrood op je wangen doen verschijnen als je er aan terug denkt. Een levenskoffer die nog open is en die we kunnen blijven vullen tot onze laatste reis begint, naar een wereld die we niet kennen maar wel geloven dat die bestaat. En net als bij een vakantiereis wachten we soms tot het laatst om deze koffer te vullen met belangrijke zaken. Zaken als eindelijk eens die ruzie met een familielid bijleggen, of contact opnemen met een verre vriend die je uit het oog bent verloren maar waarvan je weet dat hij graag nog eens van je wil horen. Of eindelijk eens excuses aanbieden aan die collega die je niet zo goed hebt behandeld. Of dat voorwerp teruggeven wat je hebt geleend maar nog steeds in je bezit hebt. Kleine en grote zaken die je graag zou willen rechtzetten voor je aan die laatste reis begint.

 

De datum van een vakantiereis is vooraf bekend. Maar dag en uur van onze laatste reis zijn niet gepland, het moment kan ons zomaar overvallen. Er is dan geen tijd meer om je goede voornemens om te zetten in acties, om je koffer te vullen. De levensles die ik die zondag heb meegenomen uit deze inspirerende viering is dan ook: Wacht niet tot het laatst met het inpakken van belangrijke zaken in je levenskoffer, stel niet uit tot morgen wat je vandaag kunt doen.

 

Gustaaf Boerjan

Raad van Kerken Borne, Hertme en Zenderen

 

Een mijmering tijdens de zomerperiode

 

10 augustus 2022 - Waarom gaan mensen zo graag op reis?
Wat is nou het mooie aan reizen?

Ik kan een heleboel verzinnen,
over de voorbereiding van de reis en over de reis zelf:
het plannen maken
fantaseren over de mooiste bestemming
je verheugen op prachtige bezienswaardigheden
dromen over een totaal ander landschap
blij zijn met je reisgezelschap
kennismaken met andere culturen
het oefenen in het lezen, spreken en luisteren in een vreemde taal
foto’s ter herinnering
berichtjes sturen naar de thuisblijvers
de zekerheid van zonnige warme dagen
vrij zijn van sleur en verantwoordelijkheden

Dat zal allemaal wel kloppen,
maar uiteindelijk vind ik het mooiste van reizen:

THUISKOMEN….
Je eigen vertrouwde woonstek voelen
slapen in het bed, dat altijd het lekkerste ligt.
Ik besef dit nog duidelijker, nu we 88 buren hebben,
die gevlucht zijn voor de oorlog in hun thuisland,
waarvoor ons diepste gebed is:
de reis naar huis te kunnen maken in vrede en veiligheid.
En tot het zover is:
dat ze even thuis mogen zijn bij ons...

Na de eerste heiligendag van Titus Brandsma op 27 juli
word ik ook door deze nieuwe heilige geïnspireerd,
die, hoe wonderlijk, pas tot rust kwam en “thuis”,
een cel van de gevangenis in Scheveningen.
Hij mocht ervaren: waar je ook bent,
thuis, onderweg, gevlucht, gevangen gezet:
met het geheimvolle gezelschap van God
is het altijd goed.

 

Susan van Os-Yedema
emeritus pastoraal werker

 

Wees er…

3 augustus 2022 - Als mens hebben we heel wat aandacht voor onszelf nodig. Jezelf verzorgen door verstandig te eten, genoeg te bewegen, er een beetje leuk uitzien. Je huis netjes houden. Jezelf ontwikkelen door cursussen of opleidingen te doen. Geld verdienen, gezellige dingen doen. Maar ook een weg vinden in je emoties. Zoeken naar wat zinvol is in jouw leven, waar je het allemaal voor doet.

 

Op zoveel manieren ben je in je leven bezig om jezelf te worden. Maar wanneer ben je nou jezelf? Veel mensen vinden zichzelf niet goed genoeg en lijden daaronder. Of ze werken eraan om beter te worden. Wat misschien wel hetzelfde is. Het lijkt wel alsof we allemaal gehoor willen geven aan het verlangen ‘wees er’. Wees de mens die jij ten diepste bent. Wees er gewoon maar… Het klinkt als een ultieme wens. Maar in het dagelijks leven lijkt het soms onhaalbaar. Er is zoveel wat onze aandacht vraagt. Zoveel dat we willen, moeten… Hoe kun je nou helemaal jezelf zijn? Er zijn zoals je bent?

 

Het kan helpen om tegen jezelf te zeggen: je mag er zijn. Gewoon zoals je bent. Met wat je kunt en met wat je niet kunt. Zoals jij bent mag je er zijn. Het helpt soms nog meer als anderen dat tegen jou zeggen. “Wat ben jij kalm/enthousiast/vriendelijk. Wat fijn dat jij zo bent”. Maar ook: “ik zie dat je boos bent. En dat is oké. Ook dat mag er zijn”.

 

Wees er… kijk met mildheid naar wie je bent, hoe je bent, wat je bent. En doe hetzelfde met anderen. Met jezelf ontwikkelen is niks mis. Maar doe het niet omdat je nog niet goed genoeg bent in de ogen van anderen of van jezelf. Jij mag er zijn. Zoals je bent. Wees er maar gewoon en laat zien wat er in jóu zit.

 

Kirsten Slettenaar.
Predikant Remonstrantse Gemeente Hengelo.

 

Tevredenheid door de belofte

27 juli 2022 - Vakanties zijn in volle gang en het weer laat zich al tijden van de zonnige en warme kant zien. Laten we ons gelukkig prijzen dat we mogen genieten van al dat mooie weer. Veel wordt namelijk overschaduwd door de gebeurtenissen van de huidige tijd. Veel bedreigende zaken die ons parten kunnen spelen in de nabije en verre toekomst. We zullen er mee moeten omgaan en proberen tevreden te zijn met alles wat we wel hebben, wat we nog kunnen en tevreden zijn met ons leven!

 

We zullen wel wat vaker beschouwender in onze waarnemingen en minder stellig in onze mening moeten worden, zodat we de kunst van het relativeren beter gaan beheersen. Dat geeft ons dikwijls een andere kijk op de vele ontwikkelingen in ons leven. We weten dat het leven ons in toenemende mate meer en meer beperkingen oplegt en dat we in alles meer met elkaar moeten samenwerken. Alle problemen die op ons af komen kunnen we alleen oplossen als de basis van ons leven is dat we elkaar accepteren en anderen geen regels opleggen omdat we vinden dat die anderen in onze ogen onverantwoord leven.

 

We zullen in eerste instantie bij onszelf moeten beginnen en trachten tevreden te zijn met ons leven. Is dat teveel gevraagd? Nee, want we kunnen daardoor anderen ondersteunen, hetzij geestelijk en indien mogelijk lichamelijk. Klaar staan voor anderen geeft voldoening en tevredenheid. Natuurlijk streven velen er altijd naar om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven om niemand tot last te willen zijn en alles zelf op te lossen en te regelen.

 

Als het echter niet meer kan moeten we leren om hulp van elkaar te accepteren en de mogelijke hulpmiddelen in te schakelen die onze moderne maatschappij ons aanbiedt. We mogen ook kijken wat onze Schepper ons heeft beloofd: Een nieuwe aarde en een nieuwe hemel. Een grootse belofte!! Onze levensweg gaat niet altijd over rozen, maar op het eind, na ons levenspad, is geen onvolmaaktheid meer, maar de belofte van het paradijs. Ook die hulp en afhankelijkheid van Hem zullen we moeten en mogen aanvaarden. We zullen meer en meer ons moeten overgeven aan Hem in de wetenschap dat God, de Schepper zelf op ons wacht aan die andere kant en dat die belofte onwankelbaar vast staat. Dat mag ons troost en tevredenheid geven op de momenten dat we het even niet zien zitten of dat we moe zijn van alle bedreigingen om ons heen.

 

God houdt onvoorwaardelijk van ons en in ons beloofde nieuwe leven zijn alle tranen gewist en zullen geen ziekten en dood meer zijn, noch enige onvolmaaktheid, maar een eeuwig volmaakt leven! Wat een heerlijk en veelbelovend uitzicht dat ons in ons leven hier op deze aarde mag sterken en troosten, wie we ook zijn en waar we ook zijn en of we nu jong of oud zijn, deze belofte is voor allen mensen

 

Rob Hoogerhuis

Voorganger Baptistengemeente Borne

 

Leny.

Terminale zorg in de wijk heeft altijd dicht bij mijn hart gelegen. Het is niet de makkelijkste zorg.

 

Een tijd geleden kreeg ik via een huisarts het verzoek of ik een intake wilde doen bij Leny. Leny heeft kanker. Het is lang goed gegaan maar nu heeft ze uitzaaiingen in haar longen. Leny is 43, heeft één zoon en is gescheiden. Ze heeft de thuiszorg lang buiten de deur gehouden. Is er eigenlijk nóg niet aan toe. Ze vertelde mij al snel dat ze alles geregeld had voor euthanasie. Alle papieren ingevuld, er hoefde alleen nog een scenarts te komen en dan kon ze een datum plannen.

 

Leny worstelt. Houdt mij en collega’s op afstand. Leny ligt boven, kan bijna niet meer naar de badkamer en de trap aflopen. Op een ochtend ga ik op de rand van haar bed zitten en zeg dat het verstandig is een bed beneden in de kamer te zetten. Dan komen de tranen. Diep verdriet. “Ik wil het niet, ik kan m’n zoon niet achterlaten? Hij is nog zo jong, hij is mijn alles.” Pijn, angst, zorgen, een bed beneden betekent het einde voor haar. “M’n schoonmoeder”, zegt ze, “zij geloofde nog dat ze naar de hemel ging. Maar ik kán dat niet meer geloven.”

 

Haar schoonmoeder (die ik ook verpleegde) had een vast vertrouwen dat alles goed kwam. Ik liet haar huilen en praten. Ze pakte m’n hand vast. Ze zei: “Ik kan geen datum prikken en afscheid nemen.” Uiteindelijk vond ze het goed dat ik de huisarts belde. Deze kwam en zij ging bij ons op het bed zitten. We luisterden samen. Na een tijd droegen we haar naar beneden en legden haar op de bank. ’s Middags werd er een hoog/laag bed bezorgd. Toen ik uiteindelijk naar de volgende cliënt reed, bad ik rijdend: “Heere God zie naar haar om. Help haar in dit zware traject.” Soms weet ik het ook niet meer, twijfel ik en weet dat ik de ‘waarom’ vraag niet hoef te stellen.

 

Nog twee weken heeft Leny in de kamer gelegen. Haar zoon zat aan de keukentafel te studeren. Er kwam familie langs en iedere avond kwam haar broer die ook voor haar zoon ging zorgen. Ze vond wat meer rust. Ons contact was hecht geworden. In overleg met Leny werd een morfinepompje aangesloten. Twee dagen daarna overleed ze. Lieve Leny, ik zal je niet vergeten.

 

Stien Weken

 

Rituelen en klimaat

 

13 juli 2022 - Het was maar een klein berichtje dat eind juni in Dagblad Trouw stond. Het ging over kerken en klimaat en was geschreven door Maaike van Houten. Ze richtte haar blik vooral op kerken aan de overkant van het Kanaal en met name op het bisdom Oxford van de Anglicaanse kerk. Net als in Nederland doen ook christenen in het Verenigd Koninkrijk volop mee aan klimaatmarsen en spreken religieuze leiders hun regeringen aan op hun verantwoordelijkheid voor het sneller stoppen met het winnen van fossiele brandstoffen.

 

Het bisdom Oxford van de Anglicaanse kerk doet meer. Het spreekt ook jonge ouders van dopelingen en mensen die belijdenis willen doen rechtstreeks aan. Voortaan vragen de priesters hen te beloven de schepping te beschermen en het leven op aarde te vernieuwen en als uitvloeisel van die belofte ook de jonge dopelingen hierin op te voeden. Bisschop Steven Croft van Oxford wil dat de hele Anglicaanse kerk dit gebruik gaat overnemen omdat hij vindt dat de kerk “een morele en spirituele sleutelrol” heeft bij het voorkomen van verdere opwarming van de aarde. Greenpeace gaf deze bisschop dan ook een heel groot compliment.

 

Het is mooi dat zo’n persoonlijk en binnenkerkelijk ritueel als een (kinder)doop of belijdenis op deze manier wordt verbreed en betrokkenen niet alleen de kerkelijke leer worden geacht te omarmen, maar ook de aarde en wat daarop leeft. Wat mij betreft nemen veel meer kerken hier een voorbeeld aan. Het is mooi dat kerken eindelijk wat in beweging lijken te komen en het niet meer alleen bij praten houden, maar echt actie gaan ondernemen. Mooi is het ook dat in de Protestantse gemeente in Borne in de zomermaanden een aantal diensten zullen worden gehouden rond het thema klimaat.

 

Maar Nederland bestaat niet alleen uit christenen. Sterker nog, die zijn zo langzamerhand een minderheid geworden. Zou iets als een klimaat-ritueel of aarde-ritueel ook andersgelovigen of niet gelovigen kunnen aanspreken? Tenslotte zijn er in elk mensenleven verschillende fasen en bijzondere gebeurtenissen te onderscheiden, waarbij samen gaan wonen of trouwen en de geboorte van een kind zich bij uitstek lenen voor een dergelijk ritueel.

 

Ieder mens heeft een persoonlijke verantwoordelijkheid ten opzichte van de aarde waarop hij of zij leeft. En waar twee mensen voor elkaar kiezen en samen verder gaan, wordt het een gezamenlijke verantwoordelijkheid om de aarde te beschermen en helpen zich te vernieuwen en die verantwoordelijkheid ook weer door te geven aan wie na je komen. Immers, het lot van onze aarde hangt vooral af van mensen die zich bewust zijn van de (klimaat)keuzes die ze maken en die dat bewuste kiezen doorgeven aan hun kinderen. Een goed gekozen ritueel zou daar volgens mij bij kunnen helpen.

 

Het zou mooi zijn als jullie als lezers ideeën en suggesties voor zo’n ritueel (of hoe je het ook maar noemen wilt) met anderen willen delen.

 

Carla J.M. Borgers

 

Ik blijf erin geloven

 

6 juli 2022 - Het is op een warme zomermiddag wanneer ik eindelijk aan deze column begin te schrijven. De ‘deadline’ is over twee dagen dus de tijd begint te dringen. Natuurlijk weet ik het ruim van tevoren en kan ik mij ook niet verschuilen achter ‘druk, druk, druk, zoveel te doen en te weinig tijd.’ Ik was niet druk en had tijd genoeg om te schrijven. Het probleem is alleen, en tijdens het schrijven worstel ik daar nog steeds mee, waarover ik in vredesnaam zou moeten schrijven. Hoe heerlijk en eenvoudig zou het zijn om in deze periode alleen over de zomer te schrijven. Iedereen een heerlijke onbezorgde vakantie met prachtig weer toe te wensen, hoe je die ook in wilt/kunt invullen. En dat de toekomst ons ‘stralend toelacht’.

 

Hoe anders ziet de werkelijkheid er op dit moment uit. Naast die stralende zon en heerlijke temperaturen, waar ik ook echt onbeschaamd van geniet, zie ik ook die donkere dreigende wolken. Het milieuprobleem dat bijna onoplosbaar dreigt te worden, de onrust in ons land, het onrecht, de kloof tussen arm en rijk die steeds groter wordt, de rechten van vrouwen die steeds meer in het gedrang komen en het steeds groter wordende wantrouwen tussen de bevolking en overheden. Oorlog in Europa en de VS, dat zichzelf als het voorbeeld van het vrije Westen ziet, is vijftig jaar in de tijd teruggeworpen.

 

De tijd van afwachten, wegduiken en denken dat het allemaal wel ‘los zal lopen’ zijn we voorbij. De verantwoordelijkheid voor de toekomst voor de generaties na ons rust op onze schouders. En hoe zwaar bovenstaande ook mag klinken, ik blijf erin geloven dat we een verschil kunnen maken. Dat we het in ons hebben om die donkere wolken te verdrijven en de toekomst voor de generaties na ons en alles wat leeft op aarde veilig te stellen. Als we er samen de schouders onder zetten, elkaar respecteren, ongeacht geloofsovertuiging, afkomst, kleur geaardheid of waar we verder ook maar in kunnen en mogen verschillen, dan blijf ik daarin geloven. Waarbij ik erop vertrouw dat de Eeuwige met ons mee zal gaan.

 

Ik wil eindigen met de prachtige woorden van de franciscaanse priester Richard Rohr: Christendom is een levensstijl - een manier om in de wereld te zijn die eenvoudig, geweldloos, delend en liefdevol is. We hebben er echter een gevestigde ‘religie’ van gemaakt (en alles wat daarbij hoort) en hebben de verandering van levensstijl zelf vermeden. Men zou oorlogszuchtig, hebzuchtig, racistisch, egoïstisch en ijdel kunnen zijn in het grootste deel van de christelijke geschiedenis en toch geloven dat Jezus iemands ‘persoonlijke Heer en Verlosser’ is... De wereld heeft geen tijd meer voor zulke dwaasheden. Het lijden op aarde is te groot.

 

Mia Ring

Protestantse Gemeente Borne

 

Dulce et decorum est, pro patria mori

Hoe zoet en eervol is het te sterven voor het vaderland
 

29 juni 2022 - De hedendaagse musicus Arjan Lienaerts werd, net zoals velen van ons, in de eerste dagen van de Russische inval in Oekraïne, overvallen door grote vragen. Oorlog in Europa? Die tijd was toch allang voorbij? Maar de harde realiteit laat zien: ook in het ‘beschaafde’ westen is het mogelijk dat jonge mannen naar het wrede slagveld worden gestuurd, met de ‘belofte’ dat zij een zoete en eervolle dood zullen sterven voor hun vaderland.

Wilfred Owen (1918) beschrijft in een gedicht ‘Dulce en decorum est’ hoe een jonge man in de Grote Oorlog sterft in een gasaanval. Zo afschuwelijk, zo mensonterend, zo zinloos… Hoezo zoet en eervol? Nu, in onze tijd, herneemt Arjan Lienaerts dit protest en klaagt het nationalistische streven om geweld te romantiseren aan. Het is een leugen!

Daar staan ze weer in rijen opgesteld,
want mensen blijken toch kort van memorie.
De oude leugen wordt opnieuw verteld:
hoe zoet en eervol is het te sterven voor het vaderland!
Een land niet eens zo gek ver hier vandaan
wiens kinderen nog hunkeren naar glorie.
Nu kijken ze hun vijand glazig aan…

Wanneer de vrede ons abrupt verlaat
zoals al menigmaal in de historie
dan maakt dat van een kind nog geen soldaat…
De oude leugen is opnieuw verteld
aan kinderen die hunkeren naar glorie
Maar keren zij ooit terug van het geweld?
hoe zoet en eervol is het te sterven voor het vaderland!


Ik woon tegenwoordig naast ruim 80 Oekraïners, vrouwen, kinderen, een enkele man. Hun dierbare zonen, mannen, kleinzonen, vrienden zijn achtergebleven om weerstand te bieden aan de brute aanval op hun vaderland. Als zij hun volkslied zingen, met een hand op hun hart, dan krijgt dat wel meer betekenis dan ons Wilhelmus bij een voetbalinterland.

Het is een groot spanningsveld:
uit liefde voor je vrije vaderland weerstand bieden aan een buurland, dat jouw bestaan als onafhankelijk land ontkent. Hier kunnen wij ons het Nederlandse verzet tegen de Duitse bezetter indenken.


Maar de hele gedachte achter de Europese samenwerking is uiteindelijk het inzicht dat die twee grote oorlogen alleen maar, aan weerskanten, ellende hebben opgeleverd. Dat dit nooit meer mag gebeuren! Onze Duitse buren, in de eerste jaren ‘de vijand’, leerden we kennen als weerloze, onschuldige slachtoffers van een machtswellustig systeem. Ontelbare jonge mannen vonden een laatste rustplaats, ver weg van huis. En zeker twee generaties ‘overlevenden’ hebben een groot trauma te verwerken. Nu, met het uitbreken van nieuw geweld, vertellen zij opnieuw hun verhalen.


Russische en Oekraïense jonge mannen: daar staan ze weer in rijen opgesteld... En hun vrouwen en moeders thuis of in diaspora vragen in angst: keren zij ooit terug van het geweld? Keren wij ooit terug naar huis? En zo ja, hoe beschadigd en gebroken? Hoezo zoet en eervol?

Afgelopen zaterdagmiddag, in de Grote Kerk op de Oude Markt in Enschede, zong Opus ’94 de première van dit nieuwe lied, op oude woorden gebaseerd. Het was goed om aan deze aanklacht mee te mogen zingen, om die grote leugen dat oorlog ergens goed voor is, te ontmaskeren!

 

Susan van Os-Yedema
emeritus r.k.-pastoraal werker

 

Titus Brandsma, heilige en held

 

22 juni 2022 - Het is al weer meer dan een maand geleden dat Titus Brandsma heilig is verklaard. Een bijzondere gebeurtenis want zo vaak komt het niet voor dat een Nederlander heilig wordt verklaard. De katholieke kerk kent veel bekende en onbekende heiligen; bij de Reformatie in de 16de eeuw was daar de nodige kritiek op: het zou in tegenstrijd zijn met het eerste gebod van de Tien Geboden (Gij zult alleen God aanbidden). Heilig wordt ook niet altijd als positief gezien; begrippen als schijnheilig, heilig boontje, als niet stoer liggen bij sommigen voor in de mond.

 

Heiligen zijn geen goden maar hebben een voorbeeldfunctie en kunnen een bron van inspiratie zijn. Dat geldt zeker voor Titus Brandsma, die ons de menselijke kant van een oorlog laat zien, nu weer heel actueel. Bijzonder daarbij is zijn onvoorwaardelijke liefde voor de medemens, waarbij hij geen onderscheid maakte tussen vriend en vijand. Bijzonder is ook om te lezen dat onderlinge kerkelijke verschillen vervaagden. Innige vriendschap en verbondenheid kwamen er voor in de plaats. Zoals Jezus het heeft bedoeld. De pater karmeliet en gereformeerde dominee Jo Kapteyn, met elkaar bevriend geraakt toen beiden gevangen zaten in kamp Amersfoort.. Samen naar Dachau, daar letterlijk aan elkaar vastgeketend en beiden kort na elkaar aldaar in 1942 overleden.

 

Titus Brandsma zal zeker zijn zwaktes en angsten hebben gehad: toen hij gevangen zat en deportatie naar Dachau naderbij kwam schreef hij een brief om te mogen terugkeren naar het klooster met de toezegging dat hij zich niet meer publiekelijk negatief zou uitlaten over de nazi’s. Opvallend de gelijkenis met Jezus, die in de tuin van Getsemanie ook zijn hemelse Vader vroeg om de kelk van het komende lijden aan hem voorbij te laten gaan.

 

Titus Brandsma zal ook wel eens steken hebben laten vallen: zo verwoordde dichter en schrijver Godfried Bomans, die colleges bij hem liep, dat zijn colleges ‘soms de splinters waren van de plank die elders was gezaagd’. Een heilige is ook maar een mens en ook zijn dagen hadden slechts 24 uur.

 

Titus Brandsma zijn heiligheid zit hem onder andere in zijn onverzettelijkheid tegen het onrecht wat zijn medemensen werd aangedaan door een agressor. Zijn strijd tegen dit onrecht moest hij met de dood bekopen. Deze onverzettelijkheid zien we in deze tijd bij velen in Oekraïne. Het verschil is dat zij het met wapens moeten doen omdat woorden in hun strijd helaas tekortschieten.

 

Het zet je aan het denken: hoe zou ik handelen in zo’n situatie, zou ik het voorbeeld van Titus Brandsma en vele andere moedige mensen durven volgen?

 

Gustaaf Boerjan

Raad van Kerken Borne, Hertme en Zenderen

 

Eerbied

 

15 juni 2022 - Eerbied voor al wat leeft; leidraad of basis van het boeddhisme. Een tegenstand kan beschouwd worden als een leermoment, die in staat stelt hartstochten te leren beheersen en meer over jezelf te weten te komen. Hoe toepasselijk voor de tijd waarin we nu leven. Eerbied voor al wat leeft! Gut laat ik nu net een artikel in de krant zien waar duizenden beesten volgespoten met antibioticum rondstrompelen om goedkoop op ons bord te eindigen. Of wat te zeggen over onze oceanen waar albatrossen dood in neerstorten omdat hun magen vol zitten met onverteerbaar plastic?

 

Hoezo eerbied?

De covid tijd die we hopelijk zo goed als achter ons hebben gelaten; was dat een tegenstand? Hebben we daar wat van geleerd? Hebben we onze hartstochten leren beheersen? De corona pandemie heeft ons laten inzien dat we onderdeel zijn van de natuur en de noodzaak voor een betere investering in de publieke gezondheidszorg wereldwijd. Helaas hoeven we op de politiek niet te rekenen; die zijn samen met de grote bedrijven alleen nog maar bezig met economische groei.

 

Het neoliberalisme helpt ons niet verder dan zakken vullen van sommigen terwijl een alleenstaande moeder in de zorg werkzaam nog geen eigen eigen huis kan kopen. Het wordt tijd voor een nieuwe droom zoals Kiza Magendane schrijft. Want ik vrees dat er van beheersen van onze hartstochten niets terecht komt. En dan bedoel ik de hebberigheid; geldzucht, macht. Er lijken mensen te zijn die onverzadigbaar zijn in hun hebzucht naar meer en meer en meer en meer.

 

En toch….misschien kunnen we wel de droom volgen. Blijf ik tegen beter weten in geloven dat het niet uitmaakt wat iemand gelooft of niet gelooft maar dat het uitmaakt wat iemand doet. Dan kunnen we wél een verschil gaan maken; er wordt gezegd dat we kúnnen veranderen, ook al kan niemand ons daardoor verplichten. We worden immers geconfronteerd met een onloochenbare waarheid, als we zo doorgaan gaat de wereld kapot; gaan wij mensen ten onder.

 

Zou het hanteren van waarden zoals in het boeddhisme ons daarbij kunnen helpen? Zoals het uitbannen van materiële verlangens, zich ethisch gedragen en het ontwikkelen van de geest? Een van de vier edele waarheden volgens Boeddha is dat de oorzaak van het lijden ligt in het verlangen of de begeerte. Boeddha heeft leidraden gegeven hoe er naar verlichting kan worden gewerkt, stappen als een leidraad voor het leven; het juiste pad, de juiste doelstelling, het juiste woord, het juiste gedrag, het juiste middel voor levensonderhoud, de juiste inspanning, het juiste bewustzijn en de juiste meditatie.

 

Het treft mij wéér hoe de overeenkomst is met de woorden van Jezus; volg de leefregels zoals opgesteld in Bergrede! De tekst mag dan misschien anders zijn, de intentie van de regels lijken me eenvoudig te volgen. Hoe simpel kan het zijn! En toch zo vreselijk moeilijk!

 

Miek Remmers

Doopsgezinde Gemeente

 

Laat de Liefde zegevieren

 

8 juni 2022 - De uitspraak 'Laat de Liefde zegevieren' is een wens als wel een opdracht van Jezus Christus aan de mensen. Het is zo vlak na Pinksteren een mooie gelegenheid om eens na te denken over hoe Pinksteren invloed heeft hoe we in ons dagelijks leven met elkaar om gaan of soms niet omgaan. Met Pinksteren is de Heilige Geest uitgestort in ons mensen. Een groot geschenk van God omdat Zijn Geest ons overtuigt van de waarheid, maar ons ook vervult van de Liefde voor Hem en voor elkaar. Door Pinksteren mogen we ervaren wat God ons heeft beloofd en dat wij door de wijsheid van Zijn Geest de Bijbel kunnen begrijpen.

 

Die Geest kent vele gaven, waarvan de Liefde de belangrijkste is. In ons dagelijkse leven, met mensen van verschillende gezindheid, geaardheid of ras, komen we zaken tegen waar we verschillend over denken. Het is goed om vooral de moeite en de tijd te nemen om over die verschillen samen te spreken en na te denken. Het zou wel eens zo kunnen zijn, dat we daarna anders kijken naar die verschillen. Ook is het zo dat we buiten de verschillen de overeenkomsten op moeten zoeken; we zullen daar soms erg veel moeite voor moeten doen.

 

Waarom, zult u zich kunnen afvragen; je kunt toch ook gewoon je eigen gang gaan en je concentreren op datgene wat jou beweegt en laat die ander zijn 'ding' doen. Ja, dat kan, maar komen we dan niet terecht in een wereld waarin ieder voor zich gaat en op den duur helemaal niet meer geïnteresseerd is in een ander mens? Al te veel worden in deze tijd hele groepen mensen onderdrukt of in een kwaad daglicht gesteld. Veelal is de oorzaak dat men zich niet verdiept in die ander en dan gaat inderdaad iedereen zijn eigen weg.

 

Als mensen onderling, als individuen, zijn we afhankelijk van elkaar en daar is niets mis mee; het gaat pas fout als we uitsluitend voor onszelf opkomen en denken dat wij altijd gelijk hebben en daardoor een grote onverdraagzaamheid aan de dag leggen. Veel gestelde doelen zullen dan nooit bereikt worden omdat we alleen de verschillen zien en vasthouden aan onze, veelal starre, houding. Hier komt de uitspraak van Jezus Christus van pas: 'Blijf in mijn Liefde', want als we dat doen dan werken we onder de liefde en die doet een ander geen kwaad; nee die bouwt de ander juist op en een samenwerking gebouwd op deze wijze levensweg leidt tot een hechte en vredelievende band met elkaar.

 

Tot slot wens ik eenieder van ons de kracht van de Liefde toe om samen onder die overgankelijke Liefde van Christus de toekomst in te gaan. Als we de Liefde naar elkaar vooropstellen dan zijn we in staat om elkaar te accepteren en de verschillen te overbruggen. We gaan samen met de Geest van God opdat die Geest mag zegevieren.

 

Rob Hoogerhuis

Voorganger Baptistengemeente Borne

 

Mater dolorosa

 

1 juni 2022 - Letterlijk betekent dat: moeder van Smarten. Smart-en. In meervoud. In zevenvoud. Die worden volgens de traditie als volgt opgesomd:

  1. De profetie van Simeon als Maria en Jozef hun kind Jezus op zijn veertigste levensdag opdragen in de tempel. Simeon zegt dan dat Jezus een zware weg te wachten staat. Moeder Maria verstaat die woorden en bewaart ze in haar hart.
  2. Maria en Jozef moeten vluchten naar Egypte, om Jezus’ leven veilig te stellen voor de afschuwelijke jaloezie van Koning Herodes die alle jongetjes van Bethlehem laat ombrengen, omdat hem gezegd is door de Wijzen uit het Oosten dat er in Judea een nieuw Koningskind geboren is.
  3. Maria en Jozef maken zich doodongerust als de twaalfjarige Jezus zoekraakt in de tempel. Jezus laat zich leergierig onderwijzen door de Rabbi’s in de tempel. Gelukkig vinden de ongeruste ouders hun kind daar terug.
  4. Maria ontmoet Jezus, als Hij met het loodzware kruis de weg maakt naar Golgotha, waar Hij zal sterven. Deze ontmoeting is één van de 14 kruiswegstaties.
  5. Maria staat onder het kruis, waaraan haar zoon is gestorven. Hier is het beroemde lied ‘Stabat Mater Dolorosa’ uit voortgekomen, dat in vele varianten is gecomponeerd.
  6. Maria omhelst het gestorven lichaam van haar zoon, nadat het van het kruis is afgenomen. Het beroemde beeld hierbij is de ‘pièta’, waarbij Maria de dode Jezus in haar armen draagt.
  7. Maria is aanwezig bij de begrafenis van haar zoon.

 

‘Onze Lieve Vrouwe van Smarten’ wordt Maria ook genoemd, zij die zoveel verdriet en leed had om haar kind en alles wat hem werd aangedaan.

 

Ik ken ze, vrouwen en mannen van smarten, generatiegenoten van me. Ouders die zich heel veel zorgen maken om hun kinderen en hun toekomst. Ouders die hun kind niet kunnen vinden, omdat het spoorloos is, of omdat het geen contact meer wil met thuis. Radeloosheid en intens verdriet dat ouders vervult. Soms met de handen in het haar om het ‘hoe nu verder?’

 

En ik ken ook vrouwen en mannen die hun kind verloren aan de dood. Door een ongeneeslijke ziekte, of door een ongeluk, of door suïcide. Ik ken een moeder van smarten, wier zoon vorige week om het leven kwam bij een verkeersongeluk. Ik zie haar tranen, haar geschokte blik. Het kind dat zij gedragen heeft in haar eigen schoot, het is er plotseling niet meer. Wat een ontreddering! En ik zie een moeder van smarten, die precies een jaar na het overlijden van haar dochter aanwezig is bij de urnbijzetting op het Gedenkpark. Hoe zielsbedroefd is ze. Dat je dát nog mee moet maken op je hoge leeftijd.

 

In mijn eigen Protestantse traditie is Maria een beetje ‘achter de schermen’ geraakt, want we hebben niet zoveel met heiligen. Maar Maria als moeder, daar zit zeker een aanknopingspunt met zovele ervaringen die moeders en vaders meemaken. In allerlei soorten van smart die ouders om hun kinderen hebben, kunnen zij zich identificeren met Maria’s zielswonden. Niet zozeer als heilige, wat mij betreft, maar als mede-moeder, mede-ouder met een gebroken hart.

 

ds. Johan Meijer

 

Wisten we het echt niet?

 

25 mei 2022 - Op 15 mei hebben Palestijnen wereldwijd de Nakba (Arabisch voor ‘catastrofe’) herdacht, de etnische zuivering van ca. 750.000 Palestijnen door joodse milities en Israëlische troepen tussen eind 1947 en begin 1949. In die korte periode werd de Palestijnse samenleving volledig ontwricht en bijna tweederde van de Palestijnse bevolking werd vluchteling. Honderden Arabische dorpen werden met de grond gelijk gemaakt en hun inwoners belandden in de vele vluchtelingenkampen binnen Israël-Palestina of in de buurlanden.

 

Voor veel Palestijnen is de Nakba niet alleen een historische gebeurtenis, maar de voortdurende realiteit van apartheid, bezetting, onderdrukking en etnische zuivering. Dit jaar stonden de Nakba-herdenkingen grotendeels in het teken van de moord op de prominente Palestijns-Amerikaanse journaliste Shireen Abu Akleh. Zij werd op 11 mei doodgeschoten tijdens een Israëlische inval in het vluchtelingenkamp bij de Palestijnse stad Jenin op de bezette Westelijke Jordaanoever. In haar werk benadrukte Abu Akleh steevast dat de Nakba nog altijd niet ten einde is. Voor haar laatste afgeronde reportage bezocht zij Al Ruwayyis, één van de circa vijfhonderd dorpen van waaruit Palestijnen in 1948 werden verdreven. Palestijnen ‘verlangen er nog steeds naar om terug te keren naar hun huizen’, stelde Abu Akleh in het verslag. (Bron: The Rights Forum)

 

Nog altijd zijn er maar heel weinig Nederlanders die ervan weten. En óók zijn er nog altijd maar weinig kerken die aandacht besteden aan het onrecht dat sinds 1948 gaande is in de bezette Palestijnse gebieden. Veel kerken en kerkelijke organisaties kijken liever weg of verschuilen zich achter de zogenoemde ‘onopgeefbare verbondenheid’ met Israël. Ze realiseren zich kennelijk niet dat je juist je beste vriend terecht mag of zelfs móet wijzen als die kwaad doet. Als je zelfs je beste vriend niet mag aanspreken op zijn daden, wie dan wel?

 

Ja ik weet het, Israël framet alle kritiek op haar beleid met betrekking tot de Palestijnen als ‘antisemitisme’ en dat vinden veel mensen en organisaties lastig. Je wilt niet weggezet worden als antisemiet als je jouw zorgen uit over hoe de staat Israël omgaat met de Palestijnse bevolking. Ook organisaties als Human Rights Watch en Amnesty International hebben geen antisemitische agenda. Toch worden ook deze organisaties als zodanig geframed door Israël en zijn Nederlandse vrienden vanwege hun recente stevige rapporten waarin Israël onomwonden een apartheidsstaat wordt genoemd.

 

Wisten we het echt niet? Nee, misschien niet. Hoe hadden we het kunnen weten als zelfs onze eigen pers zich maar al te vaak in de luren laat leggen door het uiterst geavanceerde Israëlische mediabeleid. En toch zijn er bronnen die wél durven vertellen wat er werkelijk aan de hand is in Oost-Jeruzalem, op de Westoever, in Gaza. We kúnnen ervan weten als we ook eens andere bronnen raadplegen dan de media die zich zorgen maken over Israëlische ‘zwartboeken’ of beschuldigingen van antisemitisme. Wilt u het wél echt weten? Ik heb nog wel wat materiaal voor u en een flink aantal boektitels.

 

Carla J.M. Borgers, em. predikant

Raad van Kerken Borne, Hertme, Zenderen

 

Meimaand vol tegenstellingen

 

18 mei 2022 - Zittend in mijn werkkamer kijk ik uit over achtertuinen waarin de bomen en struiken zich tooien met jonge frisgroene bladeren. De zon schijnt en de temperatuur is aangenaam. De zomerkleren kunnen aan. Het is volop voorjaar. Na twee jaar hebben we weer Koningsdag kunnen vieren als vanouds en was het mogelijk om samen te komen voor de dodenherdenking op 4 mei, die een extra dimensie kreeg door de oorlog in Oekraïne. Velen bezochten een bevrijdingsfestival en ook de zomerfeesten en festivals kunnen weer gehouden worden zonder mondkapjes en anderhalve meter afstand.

 

Persoonlijk contact is weer mogelijk, een verjaardag, een familiefeest, een omhelzing. Daar mogen we dankbaar voor zijn. Schiphol kon de drukte niet aan van alle mensen die op vakantie wilden. Er is opluchting en een gevoel van vrijheid na twee jaar van coronamaatregelen.

 

Tegelijk is er nog steeds oorlog in Oekraïne, waar de strijd om de Donbas hevig woedt en de verwoestingen door raketaanvallen doorgaan, waar verhalen naar buiten komen van deportaties, executies en verkrachtingen door Russische troepen. Vluchtelingen vertellen hun verhaal. Vrijheid, democratie, mensenrechten, solidariteit, vrede en gerechtigheid zijn allerminst vanzelfsprekend, daar mogen we ons van bewust zijn. Ze vragen onze inzet en volgehouden toewijding. In gesprekken komen ook de zorgen van mensen met een smalle beurs naar voren die moeite hebben met de prijsstijgingen van energie en brandstof, van de dagelijkse boodschappen en daardoor in de schulden komen.

 

In deze tijd tussen Pasen en Pinksteren brandt de Paaskaars tijdens de kerkdiensten in het weekend, het Licht van Christus om ons er aan te herinneren hoe Jezus Christus is opgestaan uit de dood en hoe hij in de tijd tot zijn Hemelvaart is verschenen aan zijn leerlingen, zijn wonden zichtbaar en voelbaar, zijn lijden niet uitgewist, maar deel uitmakend van zijn verrezen lichaam en identiteit. Hij troost en bemoedigt, hij opent hun ogen en harten en herinnert hen aan hun taak om zijn werk voort te zetten. En hij laat hen weten, dat hij en God zijn Vader altijd bij hen zullen zijn door de Geest die ons zal helpen.

 

De Paaskaars brandt ook als teken van opstanding voor ons, als aanklacht en teken van hoop en moed daar waar oorlog en nood zijn en als aansporing voor ons om zelf lichtdragers van Christus te worden en te zijn en licht te brengen.

 

Pastoraal werker Annet Zoet

Parochies Jacobus en Johannes

Heilige Geest en De Goede Herder

 

Wij zijn de tijden

 

11 mei 2022 - Door de oorlog tussen Oekraïne en Rusland staat de hele wereld op scherp. We zien en horen dagelijks de berichtgevingen en voelen ons vaak machteloos bij zoveel leed. Welk appèl doet deze tijd op ons moreel of misschien spiritueel kompas? Waar is de wereld mee gebaat?

 

Drie mensen die ons kunnen helpen:

De kerkvader Augustinus (354-430). Hij schreef: 'Het zijn slechte tijden! Het zijn moeilijke tijden'. Dat zeggen de mensen tenminste. 'Zoals we zijn, zo zijn de tijden' [1] Als antwoord op deze constatering schrijft hij: ’Laten we liever goed leven, dan worden de tijden vanzelf goed. Wij zijn de tijden. Zoals we zijn, zo zijn de tijden'.

 

Etty Hillesum, een jonge joodse vrouw, gestorven in Auschwitz (1914-1943) zet haar machteloosheid om in zelfreflectie. In kamp Westerbork schreef ze: ‘Aan deze wereld, die zo vol dissonanten is, zou men niet de kleinste dissonant mogen toevoegen'. [2]

 

Wat later schrijft ze: ‘Het zijn bange tijden, mijn God. Vannacht was het voor het eerst dat ik met brandende ogen slapeloos in het donker lag en er vele beelden van menselijk lijden langs me trokken.--- Ik zal je helpen, God, dat je het niet in mij begeeft, maar ik kan van te voren nergens voor instaan. Maar dit ene wordt me steeds duidelijker: dat jij ons niet kunt helpen, maar dat wij jou moeten helpen en door dat laatste helpen wij onszelf. En dit is het enige wat we in deze tijd kunnen redden en ook het enige waar het op aan komt: een stukje van jou in onszelf, God. En misschien kunnen we ook eraan meewerken jou op te graven in de geteisterde harten van anderen. Ja, mijn God, aan de omstandigheden schijn jij niet al te veel te kunnen doen, ze horen nu eenmaal bij dit leven. Ik roep je er ook niet voor ter verantwoording, jij mag ons daar later voor ter verantwoording roepen'. [3]

 

En natuurlijk kunnen we inspiratie vinden bij onze medebroeder karmeliet Titus Brandsma, gestorven in Dachau (1881-1942) en wiens heiligverklaring 15 mei a.s. in Rome is. Titus had eerbied voor het leven. Hij leefde vanuit de overtuiging dat ieder mens kind van de Ene is, niemand uitgesloten, ook de beul en de vijand niet. Toen hij na zijn aanhouding in de gevangenis van Scheveningen zijn verweerschrift schreef, eindigde hij met de woorden: ‘God zegene Nederland. God zegene Duitsland. God geve, dat beide volkeren weldra weer in volle vrede en vrijheid naast elkaar staan in zijn erkenning en tot eer, tot heil en bloei van beide zo na verwante volkeren'.

 

Eerbied hebben voor alle leven.

Geen dissonant toevoegen. God opgraven in de geteisterde harten van anderen.

Goed leven.

 

Goddank, hoeven we niet machteloos toe te kijken, want u en ik, vandaag en iedere dag,

in Hertme, Borne, Zenderen, of waar dan ook: ‘wij zijn de tijden'.

 

Paula Tielemans

Karmelklooster Zenderen

 

[1] Augustinus / sermo 80,8

[2] Etty Hillesum, Het verstoorde leven, 29 mei 1942

[3] Idem, 12 juli 1942

 

Rondom Pasen op weg…


4 mei 2022 - Schrijvend in de Paasperiode kijk ik terug op een op week die ongeëvenaard is. Terwijl Europa, en vooral het oosten, op zijn grondvesten schudt zingt een Oekraïens kinderkoor in de kapel van De Zwanenhof op Palmzondag het volkslied om vervolgens met allen in de kapel het Dona nobis Pacem te zingen. Nog nooit heeft dit lied zoveel betekenis gehad voor mij als op dat moment. We zingen hartstochtelijk om vrede in de wetenschap dat een president de macht van de sterkste middels bombardementen wil bevestigen. Deze Palmzondagviering eindigen we met het lied 'God weet komt het goed'.

 

Om me heen kijkend zie ik veel mensen die zich inzetten om het goede te doen. Het is hartverwarmend te ervaren dat er zorg is om en voor de vluchtelingen, dat in de westerse christelijke traditie Pasen zo beleefd wordt. Met een Paastakje, met elkaar gedeeld gaan we weer naar ons huis. Weer een gewone week, of toch een Goede Week. Dan volgt Witte Donderdag. In de oude Synagoge in Borne ben ik aanwezig met een kleine groep om in een Agapè-viering om de vruchten van het graan en van de wijnstok met elkaar te delen. Op Goede Vrijdag neemt een kleine groep mensen deel aan het herdenken van het lijden en sterven van Jezus. De foto’s van de kruiswegstaties van het voormalige Karmelietessen-klooster in Zenderen geven in al zijn eenvoud een gezicht aan het lijden en sterven van Jezus van Nazareth.


Medemensen lijden en sterven op dit moment op vele plekken in de wereld, ver weg op andere continenten, maar ook dichtbij, nog geen 1.500 kilometer van ons vandaan. Het lijkt alsof op vele plekken het steeds donkerder wordt, steeds meer levenskaarsen worden gedoofd, terwijl we blijven zeggen 'God weet komt het goed'.


Tussendoor gaat het leven van alledag gewoon verder. We kijken rondom ons, verbaasd, vertederd, verdwaasd. We hopen op... Ja waar hopen we op? Vrede, tegen beter weten in. Op Paaszaterdag wordt ’s avonds in de vallende duisternis de Paaskaars ontstoken en de vijf wierooknagels van het lijden in de Paaskaars gestoken. In de donkerte toch een klein lichtje.

 

Dat lichtje dat op de Paasochtend ’s morgens vroeg in de grijze schemering van de zich langzaam rood-oranje kleurende morgenlucht op de kleine dodenakker van De Zwanenhof ontstoken wordt, 'Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft' wordt er gezongen. Het lichtend vuur geven we aan elkaar door en langzaamaan vult de gloed van het kaarslicht de kapel, zoals ook het scheppingsverhaal over ons heen komt.
'Dan zal ik leven' klinkt als een wens, een smeekbede voor allen en zeker voor de huidige bewoners van De Zwanenhof.

 

Terwijl we in de Tuinzaal samen eten en drinken voelen we ons de gasten van de Oekraïense bewoners van dit huis. Midden tussen oorlog en geweld vieren we Pasen, langer dan een week, want in de orthodox-christelijke kerk is Pasen een week later dan 'bij ons', en herhaalt zich het Paasverhaal volgens de Orthodoxe traditie. Midden tussen bombardement en geweld, tussen vrede en oorlog hebben miljoenen mensen samen een wens; dat de vrede, dat het leven mag winnen en overwinnen. Dat volkeren in vrede verbonden worden en blijven wensen we elkaar. Na de koude donkere natte winter breekt onstuitbaar het voorjaar aan, zoals de ochtendzon op Paasmorgen. 'God weet komt het goed' wordt onstuitbaar, 'God weet het komt goed'.
 

Zondag 24 april, orthodox Pasen

Jan Morsink

 

Koffiedrinken

27 april 2022 - Een tijdje geleden hadden we in het verpleeghuis een gespreksgroep met als thema koffiedrinken. We houden regelmatig gespreksgroepen in de huiskamers van de verpleegafdelingen. Bewoners geven aan dat ze het fijn vinden om eens met elkaar van gedachten te wisselen over thema’s die hen bezighouden. Dit geeft betekenis aan het leven; een zinvolle bezigheid samen. Een gespreksgroep vindt plaats onder leiding van een gespreksleider (in dit geval de geestelijk verzorger, die zorgt voor uitdaging én voor veiligheid en grenzen in het gesprek) en kent verschillende werkvormen.

 

Ook naar aanleiding van een verhaal of gedicht passend bij het thema gaan we met elkaar in gesprek. Vooral op afdelingen voor bewoners met cognitieve achteruitgang is het fijn dat mensen telkens weer bij het gesprek betrokken worden zodat ze alert kunnen blijven en kunnen meedoen; mensen ervaren dan echt contact en verbinding met elkaar. Want bij gesprekken tussen bewoners kan er sprake zijn van miscommunicatie of stopt men met spreken omdat de ander niet in staat is iets begrijpelijks terug te zeggen.

 

We zaten nu dus samen bij een gespreksgroep over koffiedrinken. In eerste instantie werd er een beetje vreemd tegen dit thema aan gekeken. Maar al gauw zat de sfeer er goed in. Er werd een koffiepot van vroeger getoond en er kwamen veel verhalen los: de één dronk altijd koffie met de buurvrouw, de ander altijd met zijn broer en schoonzus. Soms werd er nog een kaartje bij de koffie gelegd of dronk men er een borreltje bij. Ook kwam die ochtend het onvermijdelijke liedje van Rita Corita over koffie voorbij. U kent het vast… We spraken over koffie als ‘bakkie troost’. Kortom koffiedrinken zorgt voor verbinding met elkaar. Even een momentje samen.

 

Gelukkig drinken we in het verpleeghuis ook zoveel mogelijk de koffie samen. Samen met medebewoners, samen met personeel in de huiskamer of samen met familie gezellig in het restaurant. Tijdens het koffiedrinken wordt er gepraat met elkaar. Dat praten gaat alleen goed wanneer we elkaar ook kunnen horen. Dat we elkaar verstaan is een wonder, het goed kunnen horen is van het grootste belang, vraag dat maar aan iemand die slechthorend is. Niets is zo vervelend als telkens maar te moeten vragen of de ander zijn uitspraken herhaalt. Daarbij komt dat bij de herhaling de toon van het gesprek verandert, of je nu wilt of niet…

 

En dan is er ook nog het verschil tussen horen en luisteren. Echt luisteren is een kunst op zich. Horen doe je met je oren, luisteren met je hart. En het mooie van luisteren is het horen wat er níet gezegd wordt. Luisteren naar iemand dit het moeilijk heeft vinden we soms lastig. We willen advies geven of opvrolijken maar dit kan vaak helemaal niet. Wanneer je de tijd neemt naar iemand te luisteren en kunt aanvaarden hoe iets voor iemand voelt, ben je al tot steun. Luisteren is de ander zijn eigen antwoord laten vinden. Dit kan juist heel goed met een kopje koffie erbij. Ik gun iedereen koffie met een ‘luisterend oortje’.

 

'Wanneer je praat herhaal je alleen wat je al weet,

Maar als je luistert zou je iets nieuws kunnen leren'

(toegeschreven aan de Dalai Lama)

 

Sabine Pikkemaat

Geestelijk verzorger TMZ Het Dijkhuis in Borne

 

Laat je stem horen voor de toekomst van de kerk

20 april 2022 - Het geloof staat niet meer centraal in onze maatschappij. Twee jaar geleden noemde 20 procent van de Nederlanders zich katholiek en 15 procent noemde zich protestant. En ook over het bestaan van een God heerst bij velen steeds meer twijfel. Mensen vinden het moeilijk over hun geloof te praten. Toch roept de Paus gelovigen over de gehele wereld op hun stem te laten horen. Hij heeft afgelopen najaar een bijzondere stap gezet. “Verlos ons ervan een museumkerk te worden, mooi maar zwijgzaam, met veel verleden en weinig toekomst." Deze woorden sprak de paus aan het begin van de synode, waarin alle gelovigen om raad worden gevraagd voor de toekomst van de kerk en de wereld. En Paus Franciscus nodigt daarbij nadrukkelijk ook vrouwen uit.


Hoe is het in deze tijd vrouw te zijn in de kerk in Nederland?
De kracht van vrouwen is niet anders dan mannenkracht en Nederland is een fantastisch land. Mannen en vrouwen zijn gelijkwaardig... maar toch… Welke plek hebben de vrouwen in onze kerk? Hoe worden vrouwen zichtbaar gemaakt in de kerk?

 

Als parochiebestuurder en voorganger in woord- en communievieringen en bij avondwaken heb ik het gevoel dat ik mijn steentje kan bijdragen. Dit geeft mij veel voldoening. Maar welke rol mogen vrouwen in de kerk van de toekomst blijven houden? En hoe ziet de toekomst van ons geloof eruit? Het geloof, dat niet meer centraal staat.

 

In onze parochies zijn bijeenkomsten geweest waarin een ieder op zijn of haar eigen wijze over het geloof kon vertellen. Het waren zeer waardevolle bijeenkomsten. De uitkomsten hiervan zijn naar het bisdom gestuurd. Mocht u uw verhaal nog kwijt willen, dan kan dat online.

 

Aan de orde komen vragen als:

  • hoe sta je in je geloof, waar hecht je waarde aan, wat vind je moeilijk?
  • naar wie is de kerk verschuldigd te luisteren?
  • wie zijn de reisgenoten, ook buiten de kerkelijke omgeving?
  • wanneer en hoe slagen wij erin te zeggen wat ons ter harte gaat?
  • hoe bevorderen wij de actieve deelname van alle gelovigen in de liturgie?
  • wat is de wijze van dialoog binnen onze kerken?


Een ieder die zich geroepen voelt, gelovigen of niet-meer-gelovigen, kan tot 1 mei meedoen via www.bisdomdenbosch.nl/synode/doemee/. Ik ben heel benieuwd wat de paus met alle opmerkingen zal gaan doen. Kan hij het geloof vanaf de basis weer nieuw leven in blazen?


Maria Verheijen - van Alst
vice voorzitter
Parochie O.L.V. Onbevlekt Ontvangen

 

Over Pasen...

13 april 2022 - Komende zondag is het Pasen. Voor veel mensen aanleiding voor een weekendje weg, voor een gezellig ontbijt of om kinderen verstopte eieren te laten zoeken. De chocolade paaseitjes en paashazen horen ook bij de Nederlandse paastraditie. In vele soorten en maten zijn ze al lang van tevoren overal te koop.

 

Oorspronkelijk is Pasen ontstaan om te vieren dat al wat donker en moeilijk is ons leven, niet het laatste woord heeft. Dat het licht sterker is dan het duister, en dat er bij moeilijkheden vaak toch weer een weg ontstaat waar je ‘m niet had verwacht. Pasen wil zeggen dat er nieuwe mogelijkheden kunnen ontstaan, daar waar de situatie helemaal vast lijkt te zitten. Alsof je opnieuw tot leven komt. Soms heel anders dan eerst, vaak ook niet zoals je had gehoopt, maar toch. Dwars door alle moeilijkheden heen kan onverwacht een begaanbare weg ontstaan.

 

In kerken wordt Pasen gevierd aan de hand van het verhaal van Jezus. Maar ook de paaseitjes en de paashazen hebben oorspronkelijk met dit thema te maken. Een ei werd vroeger namelijk gezien als een teken van vruchtbaarheid. Er kwam immers nieuw leven uit tevoorschijn? Het kuiken kruipt vanuit het donker het licht in.


En ook de haas is geen toevallig symbool voor Pasen: als een haas al slaapt, is dat nooit meer dan enkele minuten achter elkaar. Hij is bij het minste of geringste klaarwakker. De haas is dus ook de eerste die merkt dat het ’s ochtends licht wordt. Het is de eerste die ziet dat een nieuwe dag begint, dat het licht sterker is dan het duister.

 

Ook is het niet toevallig dat we elkaar opzoeken met Pasen. Natuurlijk, met Tweede paasdag hebben we allemaal een extra dagje vrij, maar dat is niet het enige. Er is ook ruimte om met anderen iets te ondernemen, het gezellig te maken. Pasen nodigt uit onze verbondenheid met anderen te voelen en te voeden. En precies de verbinding met anderen maakt het leven lichter. Door met iemand over een lastige situatie te praten, krijg je vaak een andere kijk op het geheel. Door een knuffel te krijgen of te geven, door uit te kunnen huilen bij iemand, door samen iets te beleven, door met iemand anders te eten, te kletsen, te lachen wordt het leven aangenamer. Kun je er weer beter tegen.

 

We zoeken zo vaak de antwoorden bij onszelf, proberen alles in ons eentje op te lossen. Maar juist in de verbinding met anderen, in aandacht, in gesprek kunnen nieuwe antwoorden ontstaan. Schijnt er nieuw licht in de duisternis van onze eenzaamheid. Dit jaar wens ik iedereen met Pasen toe dat je met tenminste één iemand contact kunt maken. Al is het met een gesprekje over het weer. Ook dat kan werken als het vinden van een paaseitje waar je die niet had verwacht...

 

Kirsten Slettenaar

Dominee Remonstrantse gemeente Twente

 

Jesus Christ Superstar in de vastentijd

6 april 2022 - Op het moment dat ik deze column schrijf is de Islamitische Ramadan net begonnen; volgens de landelijke media doen hier zo’n 900.000 moslims aan mee. In de Ramadan, die maximaal 30 dagen duurt, vasten de moslims tussen zonsopgang en zonsondergang; zowel eten als drinken wordt dan niet aangeraakt. De Ramadan eindigt met het Suikerfeest, zo genoemd naar de vele zoete gerechten die dan worden gegeten.

 

Hoewel de media er nauwelijks aandacht aan lijken te besteden, zitten christenen ook midden in hun vastentijd, ook wel Veertigdagentijd of lijdenstijd genoemd. De christelijke vastentijd begint na carnaval op Aswoensdag, zo genoemd naar een met name katholiek ritueel waarbij de priester met as een kruisje op het voorhoofd van de gelovige maakt. Hoewel vroeger het vasten net als bij de moslims meer gericht was op minder eten, snoepen en drinken, vasten christenen tegenwoordig veelal op andere wijze: door te minderen of stoppen met een bepaalde luxe, zoals films kijken, alcohol of minder gebruik maken van social media. Feit is wel dat steeds minder christenen vasten.

 

De laatste week van de Veertigdagentijd heet de Goede of Stille Week. De laatste dagen van deze week zijn het belangrijkste. De donderdag is Witte Donderdag, waarop Jezus’ laatste maaltijd wordt herdacht. De vrijdag heet Goede Vrijdag, waarin Jezus’ kruisiging centraal staat. De zaterdag wordt Stille Zaterdag genoemd, omdat die dag Jezus gestorven was. De zondag, de laatste en de veertigste dag, is de allerbelangrijkste: namelijk Pasen, de dag waarop Jezus is verrezen uit de dood.

 

In de Veertigdagentijd wordt veel aandacht besteed aan het lijdensverhaal van Jezus. Veel Nederlanders bezoeken een uitvoering van de Matthäus of Johannes Passion van Bach; minder bekend zijn de Lucas en Markus Passion van hem. De jaarlijkse The Passion op televisie, waar bekende Nederlanders aan mee doen, wordt door bijna 3 miljoen mensen bekeken.

 

En in 1971 was de wereldpremière van de rockmusical Jesus Christ Superstar van Andrew Lloyd Webber, een jarenlange hit. Nog steeds, ook in Twente waar Studio65 in de vastentijd hoogtepunten van deze musical brengt in diverse kerken. Zo komen ze ook dit jaar weer naar Borne op zaterdag 9 april om 19.00 uur in de Stephanuskerk. Iedereen is welkom, de toegang is gratis maar een vrije gift wordt op prijs gesteld. De kerk is open vanaf 18.15 uur.

 

Gustaaf Boerjan

Raad van Kerken Borne, Hertme en Zenderen

 

Kruisweg

 

30 maart 2022 - Er was een jaarlijkse traditie om op de dinsdag in de Stille of Goede week een rondgang te maken langs de 14 kruiswegstaties aan de buitenmuur rond de tuin van het Carmelitessenklooster in Zenderen. En daarna was er dan een kort afsluitend samenzijn met gebed en zang in de kapel van het klooster.

 

Een aantal keren mocht ik er aan meewerken, en die ervaringen bewaar ik in mijn hart. Het samenwerken met pater Edgar Koning, prior van de Karmelieten, was heel fijn. We zouden in 2020 ook weer samenwerken. Maar de eerste lockdown kwam, dus de bijeenkomst kon niet doorgaan. En Edgar ontviel ons, gestorven aan corona. Dat was een zware slag voor velen.

 

Het samenwerken met de zusters Carmelitessen, in het bijzonder zr. Josephine de Jong, was me ook heel dierbaar. Maar de zusters verlieten begin 2020 het klooster en de kapel werd gesloten, een nog steeds voelbaar gemis. We maakten een ‘digitale kruisweg’: de beelden van de staties, de teksten in beeld en muziek van Arvo Pärt daaronder: ‘Fratres’, broeders, een eerbetoon aan Edgar Koning.

 

Vorig jaar hebben we een rondgang gemaakt zonder publiek. Het werd een opname waarin ik samen met Jan Cuppen de gebedsteksten mocht uitspreken. In de opname werd muziek gemonteerd.

 

En toen kwam een tijdje geleden de vraag: wat gaan we dit jaar doen? En daar kwam een aanbod binnen, via de voorzitter van ons pastoresconvent, collega Carla Borgers. Kerkmusicus Jan Marten de Vries meldde dat hij een programma in de aanbieding heeft, waarbij je een rondgang kunt maken langs 14 hedendaagse verbeeldingen van de kruisweg. Daarbij klinkt livemuziek van piano en cello. Wij (pastores en Raad van Kerken) werden enthousiast en gingen op het aanbod in.

 

'Veertien nieuwe schilderijen door Nederlandse kunstenaars.

Veertien nieuwe muziekstukken bij de kruiswegstaties.

Loop het verhaal van het lijden mee, van beeld naar beeld.

Luister, kijk, beleef.

Weer is het oorlog in Europa.
Weer worden mensen gedood of verwond.
Het lijdensverhaal van Jezus van Nazareth
is ook een verhaal van nu, van ons allemaa
l'.

 

Wij nodigen u en jou van harte uit om deze bijzondere ‘Kreuzweg’ te beleven in de Oude Kerk in Borne op dinsdag 12 april 2022. ‘Kreuzweg’ begint met een inleiding in de Potkaamp (naast de Oude Kerk), daarna gaan we naar de kerk voor de rondgang. Er zijn twee rondgangen gepland: ’s middags van 15.00 tot 16.45 uur (Potkaamp open vanaf 14.30 uur) en ’s avonds van 20.00 tot 21.45 uur (Potkaamp open vanaf 19.30 uur). We vragen geen toegangsprijs, maar bevelen wel van harte een vrije gift aan. Graag wel vooraf aanmelden via kreuzweg2022@gmail.com.

 

De solidariteit van de lijdende Jezus met hen die zwaar te lijden hebben, raakt me altijd weer. Die diepe bewogenheid met hen die in oorlogsgeweld leven, honger lijden, op de vlucht zijn. Die intense liefde voor hen die pijn hebben, ernstig ziek zijn, angsten doorstaan. Die liefde van God die zichtbaar en tastbaar geworden is in Hem die Zelf die weg van het lijden is gegaan.

 

ds. Johan Meijer

 

De Russen en ik...

 

23 maart 2022 - Het is eind jaren 50, begin jaren zestig dat ik voor het eerst hoor van 'de Russen'. In het verre Amerika is een land dat niet echt wil samenwerken met de grote Verenigde Staten Amerika en dan gaan de Russen zich met Cuba bemoeien. Op de lagere school, ik denk dat ik in de vijfde klas zit, wordt gesproken over hoe we ons kunnen verdedigen bij een aanval door de Russen. Je kan ze niet zien, maar met een atoombom kunnen ze ons wel raken. Niet kijken naar de plek waar de bom valt en je afschermen met krantenpapier. Liggend onder je schoolbank!

 

Weer een aantal jaren later is er de inval in Tsjechoslowakije, Praag 1968. Het is voor mij, 16-jarige, iets van toch wel ver weg, achter het IJzeren Gordijn. Weer zijn het 'de Russen'. In 1972 ga ik als Pabo-student, samen met een groep jongeren uit toen nog West-Duitsland naar West-Berlijn. We passeren het IJzeren Gordijn en bezoeken ook Oost-Berlijn. Ik ben onder de indruk van de jonge Oost-Duitse Vopo’s, jonger dan ikzelf, met die grote geweren, de staalharde blik en de verbeten stem. De enige Rus die ik zie staat bij checkpoint Charlie. Ook dan valt me op dat deze soldaat zoveel macht en arrogantie uitstraalt. Ik krijg er koude rillingen van.

 

Eind jaren 70 maken we een rondreis door Polen, we passeren het Oost-Duitse Gordijn en het Poolse Gordijn. Beide zijn van ijzer, al zijn ze voor mijn gevoel anders. Ook nu weer staan er soldaten, met of zonder strepen of sterren de mensen te controleren. De macht van het geweer, de autoriteit, aangestuurd door iemand die nog machtiger is. In 1989 ben ik getuige, via de televisie, van de val van de Berlijnse Muur. De muur valt, de vrijheid voor heel veel mensen lonkt en ik verbaas me over al die soldaten, die nu ineens veranderd zijn in medemensen. Het lijkt alsof, althans in Europa, de vrede zich langzaamaan over vele landen verspreid heeft. Maar niet over alle landen!

 

Zie ik, zien wij wat de grote bazen, en dan vooral wat militairen wel of niet doen? Begin van deze eeuw zijn er veel mensen die liever een Rus in de tuin hebben dan een kruisraket. De Russen doen wel mee, doen niet mee, zijn er gedeeltelijk bij betrokken om de Europese vrede steeds verder te verspreiden. Er gaan jaren voorbij en op 24 februari, nu drie weken geleden, beginnen de Russen met de inval in Oekraïne. Het is oorlog! De strijdkrachten trekken op. De inwoners van Oekraïne zijn overrompeld, maar hopelijk niet verloren. Ik ben verbijsterd en toch ook niet weer verbaasd. Hoe kan het dat 'de Russen' zo te werk, nee te keer gaan? Ik kan niet anders concluderen dat wanneer ‘de machthebbers’ (inclusief een Patriarch in geheime dienst) bepalen wat de waarheid is, dat ‘de mensen’ kanonnenvoer worden.

 

De Russen? Ik heb ze nooit echt ontmoet, maar ik denk dat het overgrote merendeel 'gewoon wil leven'. Zoals ook de Oekraïners dat willen! En dat terwijl hun leven, hun have en goed nu, in opdracht van nog geen handvol machthebbers, door strijdkrachten voorgoed vernietigd wordt. De Russen, de Oekraïners, de mensen willen geen oorlogsstrijd maar vrede, en niet alleen in hun eigen achtertuin. Einstein zei: 'Vrede kan niet bewaard worden door middel van strijdkracht. Het kan alleen bereikt worden door middel van ons verstand'.

Heer, geef wijsheid.

 

Jan Morsink

verbonden met De Zwanenhofviering en de Theresiagemeenschap Borne