Thomas leeft van dag tot dag in Borne

Veel Bornenaren hebben hem de afgelopen weken zien zitten op het bankje bij de grote plataan, in de buurt van Leurink. Maar wie is deze man, hoe kwam hij in Borne terecht en wat hoopt hij hier te vinden? Een kennismaking met Thomas, die op straat leeft en zich zorgen maakt over de naderende winter.

Ongewone verschijning

Wie de afgelopen weken door het centrum van Borne liep, heeft hem misschien al gezien. Vaak zit Thomas op het bankje bij de grote plataan. Soms heeft hij een blik bier binnen handbereik. Zijn bezittingen liggen bij hem in de buurt. In een dorp als Borne is iemand die dag en nacht op straat leeft een ongewone verschijning. Voorbijgangers kijken, maken een praatje of lopen snel verder. Af en toe krijgt Thomas iets te eten. Langzaam is hij een bekend gezicht geworden, maar slechts weinig mensen weten wie hij is en hoe hij hier terechtkwam. Thomas komt uit Polen. Een vaste verblijfplaats heeft hij niet. Hij slaapt naar eigen zeggen overal en nergens, soms ook buiten. Sinds enkele weken verblijft hij in Borne, nadat hij al door verschillende Europese landen zou hebben gereisd.

Van Polen naar Borne

Over zijn verleden vertelt Thomas in losse stukken. Nadat zijn vrouw hem verliet, zou hij zijn gaan zwerven. Voor zijn komst naar Nederland verbleef hij naar eigen zeggen onder meer in Hannover. Daar kreeg hij problemen met de politie, waarna hij in Nederland terechtkwam. Hoe zijn reis precies is verlopen, is niet onafhankelijk vastgesteld. Duidelijk is wel dat Thomas al langere tijd geen stabiel bestaan heeft. Hij heeft geen woning en geen vaste slaapplaats. Zijn leven draait vooral om wat hij die dag nodig heeft. Toch spreekt Thomas met warmte over zijn huidige verblijfplaats. “Borne is top”, zegt hij. Ook over de mensen in het dorp is hij positief. Hij vindt hen aardig en waardeert het dat inwoners af en toe iets te eten brengen of een praatje met hem maken. Nederland wil hij daarom liever niet meer verlaten. Het liefst zou hij hier zijn leven weer opbouwen.

Blikjes verzamelen

Overdag is Thomas vaak in het centrum te vinden. Hij verzamelt onder meer lege blikjes, die hij inlevert voor het statiegeld. Met de opbrengst koopt hij eten, maar ook alcohol. Thomas drinkt veel bier en zegt zelf dat hij een ernstig alcoholprobleem heeft. Volgens hem krijgt hij epileptische aanvallen wanneer hij plotseling stopt met drinken. Medicijnen heeft hij naar eigen zeggen niet. Zijn precieze medische situatie is niet bekend, maar duidelijk is dat hij professionele begeleiding nodig heeft als hij zijn alcoholgebruik wil verminderen. Zijn aanwezigheid roept verschillende reacties op. Sommige mensen brengen hem eten of blijven even staan om met hem te praten. Anderen ervaren vooral ongemak. Thomas is onverzorgd en ruikt sterk. Ook zijn er klachten van ondernemers dat hij zijn behoefte in de openbare ruimte doet. Van ernstige of aanhoudende overlast lijkt voor zover bekend geen sprake. Mensen die vaker met hem praten, beschrijven hem meestal als vriendelijk. Wel kan hij volgens een van hen soms boos reageren.

Vriendschap bij de plataan

Een groep dertienjarige jongens uit Borne heeft Thomas inmiddels beter leren kennen. Ze zagen hem tijdens het rondfietsen op zijn bankje zitten en besloten hem aan te spreken. “We hebben gewoon een praatje gemaakt”, vertelt een van de jongens. “Ik vond hem wel een leuke gozer, dus de volgende dag zijn we weer gegaan.” Sindsdien zoeken de jongens hem vaker op. Ze praten met hem en brengen soms iets te eten. Volgens de jongen bedelt Thomas nauwelijks. “Eén keer vroeg hij volgens mij om eten”, zegt hij. “Voor de rest eigenlijk niets.” Het contact verloopt niet altijd probleemloos. Eén keer werd Thomas boos nadat een vriend van de jongens iets tegen hem had gezegd. Hij liep vervolgens een stukje achter hen aan. Wat er precies werd gezegd, weet de jongen niet. Volgens hem bleef het bij die ene gebeurtenis. “Voor de rest is hij altijd aardig geweest.”

Dat juist deze jongens contact met Thomas zochten, valt op. De laatste tijd wordt in Borne veel gesproken over jongeren en overlast in het centrum. Groepen op fatbikes worden daar gemakkelijk mee geassocieerd, al staat niet vast dat deze jongens bij eerdere incidenten betrokken waren. Hun contact met Thomas laat in ieder geval een andere kant zien. “Hij ziet er niet fris uit”, zegt de jongen. “Maar als je daar doorheen kijkt, is hij verder heel lief.” De jongens hebben ook begrepen dat alcohol geven geen goede manier is om Thomas te helpen. Eten meenemen of even een praatje maken doen ze wel.

Eerst eten en warme kleding

Wanneer Thomas wordt gevraagd wat hij voor zijn toekomst wil, komt hij aanvankelijk niet verder dan eten en warme kleding. Het zijn de behoeften van iemand die niet weet waar hij de komende nacht zal slapen. Pas na verdere vragen noemt hij grotere wensen. Thomas wil stoppen met drinken, werk vinden en uiteindelijk weer een eigen woning hebben. Het liefst zou hij dat nieuwe bestaan in Nederland opbouwen. Of hij op dit moment al zou kunnen werken, is moeilijk te beoordelen. Zijn alcoholprobleem, gezondheid en het ontbreken van een veilige slaapplaats maken de weg naar een baan en woning ingewikkeld. Daarvoor zal hij waarschijnlijk eerst professionele zorg en begeleiding nodig hebben. De jongens met wie hij contact heeft, gunnen hem die nieuwe start. “Ik vind dat hij gewoon een goede baan moet krijgen en een appartementje of zo”, zegt een van hen.

Zorgen over de winter

Thomas maakt zich vooral zorgen over de naderende winter. Wie buiten slaapt, heeft niet alleen te maken met kou en regen, maar ook met een gebrek aan rust en het ontbreken van een veilige plek om spullen achter te laten. Af en toe wat eten of warme kleding helpt hem de dag door, maar lost zijn situatie niet op. Ook de aandacht van de jongens kan professionele hulp niet vervangen. Bovendien kan de verantwoordelijkheid voor een kwetsbare volwassen man niet bij minderjarige jongeren worden gelegd. Voorlopig zit Thomas nog geregeld op zijn vertrouwde bankje bij de plataan. Voor de een is hij een opvallende verschijning, voor de ander iemand die ongemak veroorzaakt. Wie met hem praat, ontmoet vooral een man die zijn vaste grond is kwijtgeraakt en van dag tot dag probeert verder te komen.

Achter de onverzorgde kleding en het blik bier schuilt iemand met een verleden, zorgen en bescheiden wensen. Eerst eten en warme kleding. Daarna misschien hulp bij zijn alcoholprobleem, een baan en uiteindelijk een eigen voordeur. Tot die tijd blijft Thomas zitten onder de plataan, in een dorp waar hij zich welkom voelt. “Borne is top”, zegt hij nog maar eens. Nu de nachten kouder worden, resteert de vraag wie hem kan helpen de eerste stap naar een stabieler bestaan te zetten. (KDS)