Vier Bornse kwesties blijven voor altijd bewaard

Sommige gebeurtenissen zijn te belangrijk om ze later uit de gemeentelijke archieven te laten verdwijnen. Daarom heeft de gemeente Borne een zogenoemde hotspotmonitor vastgesteld. Daarin staan vier onderwerpen uit de periode 2017-2026 die volgens de gemeente en een speciale commissie zo’n grote maatschappelijke betekenis hebben gehad dat de bijbehorende archiefstukken blijvend bewaard moeten blijven. Het gaat om het AZC in Azelo en de opvang van Oekraïense vluchtelingen, corona, de Vloedbeltverbinding en de mestverwerkingsinstallatie op Elhorst-Vloedbelt.
 

Een hotspot is in dit geval dus niet een bijzondere plek op de kaart, maar een gebeurtenis of kwestie die in Borne flink wat teweeg heeft gebracht. Het kan bijvoorbeeld gaan om een onderwerp waarover inwoners sterk van mening verschillen, dat veel emoties oproept of waarover uitgebreid wordt gediscussieerd in de gemeenteraad en daarbuiten. Ook grote politieke kwesties of onderwerpen waarbij het functioneren van de gemeente nadrukkelijk ter discussie staat, kunnen als hotspot worden aangemerkt.
 

“Op grond van wet- en regelgeving wordt al heel veel standaard gearchiveerd”, legt burgemeester Jan Pierik uit. “Dit is eigenlijk een aanvulling daarop. Zodat documenten over onderwerpen die heel veel impact hebben gehad in ieder geval gearchiveerd worden en dat je niet alleen je eigen gemeentelijke documenten veiligstelt, maar ook op zoek gaat naar relevante documenten die bij anderen aanwezig zijn over het onderwerp. Zodat je een zo volledig mogelijk beeld hebt en houdt in de toekomst.”
 

Het aanwijzen van hotspots is een verplichting voor de gemeente. Pierik: “Er wordt ook door de provincie op getoetst. Als je het niet doet, word je op de vingers getikt.”
 

Geen eenmansbesluit

De keuze voor de vier onderwerpen is niet door één gemeentelijke ambtenaar gemaakt. Voor de hotspotmonitor werd een speciale commissie samengesteld. Daarin zaten de gemeentearchivaris en de informatiespecialist/bestuurssecretaris van de gemeente Borne. Daarnaast werden twee mensen van buiten de gemeentelijke organisatie gevraagd: een journalist van BorneBoeit en een lokaal historisch deskundige. De commissie bekeek welke onderwerpen in aanmerking kwamen en droeg mogelijke hotspots aan. Op basis daarvan is de monitor opgesteld.
 

AZC Azelo en Oekraïense vluchtelingen

Dat het vluchtelingendossier in de lijst staat, zal weinig verbazing wekken. De geschiedenis van het AZC in Azelo gaat al tientallen jaren terug. Het voormalige internaat bood vanaf 1993 onderdak aan vluchtelingen en fungeerde van 2001 tot 2012 officieel als AZC Azelo. In 2018 en 2019 werden er opnieuw tijdelijk asielzoekers opgevangen. In 2020 en 2021 laaide de discussie opnieuw op toen het toenmalige college het complex weer beschikbaar wilde stellen aan het COA. Dat leidde tot commotie onder inwoners en in de politiek. Uiteindelijk werd besloten het AZC niet opnieuw te openen, het complex aan te kopen en te herontwikkelen.
 

Daarmee was het verhaal echter niet voorbij. Vanaf begin 2022 werd het terrein gebruikt voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De opvang en de discussie over het AZC hebben volgens de hotspotmonitor door de jaren heen voor de nodige beroering gezorgd, waarbij onder meer zorgen over veiligheid en de leefgemeenschap in Azelo een rol spelen.
 

Corona

Een heel ander onderwerp, maar eveneens een duidelijke hotspot: corona. Ook Borne kreeg vanaf 2020 te maken met lockdowns, gesloten scholen en horecazaken, beperkingen van sociale contacten en de omschakeling naar thuiswerken. Voor de gemeente betekende de pandemie bovendien een flinke hoeveelheid extra werk. Er moest informatie worden verstrekt over steeds veranderende regels, er kwam aandacht voor kwetsbare inwoners en er werden lokale initiatieven ondersteund. Corona greep daarmee diep in op het dagelijks leven van Bornenaren én op het functioneren van de gemeente.
 

De Vloedbeltverbinding

Ook de Vloedbeltverbinding heeft inmiddels een geschiedenis die lang genoeg is om er een eigen archiefdoos voor te vullen. De nieuwe provinciale weg tussen Borne en Almelo moet vooral voor Zenderen zorgen voor minder verkeer en meer verkeersveiligheid en een betere leefbaarheid. Maar het project kent ook de nodige tegenstellingen. Inwoners en de gemeenten Borne en Zenderen kijken anders naar de verbinding dan de provincie en de gemeente Almelo. Vanuit Bornerbroek is er juist vrees voor extra verkeer. Daarnaast ontstonden discussies over grondverwerving en over de vraag hoeveel verkeer er straks daadwerkelijk uit de dorpen verdwijnt.
 

De combinatie van een langdurig project, verschillende belangen, vertraging en veel discussie maakt de Vloedbeltverbinding volgens de hotspotmonitor tot een onderwerp dat niet zomaar uit de gemeentelijke geschiedenis mag verdwijnen.
 

Mestverwerking op Elhorst-Vloedbelt

Het vierde onderwerp speelt eveneens in Zenderen: de mestverwerkingsinstallatie van Twence op Elhorst-Vloedbelt. Het plan is om jaarlijks ongeveer 250.000 ton varkensmest te verwerken en daar onder meer groen gas en herbruikbare mineralen uit te halen. Maar ook hier staan belangen tegenover elkaar. Voorstanders zien de installatie als een manier om het regionale mestoverschot aan te pakken en grondstoffen en energie terug te winnen. Omwonenden, belangenverenigingen en de gemeente Borne hebben juist zorgen geuit over onder meer geur, geluid, vrachtverkeer, gezondheidsrisico’s en de gevolgen voor het landelijke gebied.
 

De kwestie heeft bovendien een lange juridische staart. Zo vernietigde de Raad van State in 2017 een vergunning omdat de installatie niet binnen het bestemmingsplan paste. Daarna kwam er een provinciaal inpassingsplan. Ook daarna bleven er discussies over draagvlak, locatie en milieueffecten. Onderzoek naar onder meer geur, ammoniakuitstoot en luchtkwaliteit zorgde voor aanvullende vragen.
 

Niet eenmalig

Met deze vier onderwerpen heeft Borne een selectie gemaakt van kwesties die de afgelopen tien jaar duidelijk hun sporen hebben nagelaten in de gemeente. De hotspotmonitor wordt niet eenmalig opgesteld. Ook de komende jaren wordt bekeken of zich nieuwe onderwerpen voordoen die zoveel maatschappelijke impact hebben gehad dat ook daarvan het verhaal voor de toekomst bewaard moet blijven. Heb je een onderwerp dat volgens jou in een volgende hotspotmonitor thuishoort? Laat het weten in de reacties. (AJ)

Luchtfoto's © Dirk de Graaf