Geen raadgevend referendum in Borne

Sinds zijn studententijd is Bastian Drees (Borne-Nu) al een voorstander van het referendum als instrument om inwoners te betrekken bij belangrijke dossiers. Op zijn initiatief debatteerde de gemeenteraad drie avonden lang over zijn voorstel om die mogelijkheid in Borne te bieden. “Ja, we hebben als raad onze vertakkingen in de samenleving, ja, er is een participatiebeleid, en ja, inwoners mogen inspreken tijdens de vergaderingen. Maar soms is dat alles simpelweg niet voldoende, en juist dan moeten alle inwoners de kans krijgen om gebruik te maken van hun democratisch recht en vóór of tegen kunnen stemmen.” Directe democratie zou de groeiende afstand tussen inwoners en bestuur kunnen verkleinen.
 

Het ging om een raadgevend referendum, waarvan de gemeenteraad de uitkomst altijd nog naast zich neer kan leggen. “En dat vraagt om lef. Je moet durven te staan voor je besluiten en die kunnen toelichten: open, eerlijk en transparant.”
 

Retorisch steekspel

Maar Drees kreeg niet voldoende handen op elkaar, ondanks zijn vurige pleidooien en snedige opmerkingen. Bijvoorbeeld richting GB90, die hij verweet haar verkiezingsprogramma in de ijskast te hebben gezet: “Zeg dan gewoon dat je niet gelooft in directe democratie.” En richting de VVD: “Waar bent u bang voor?” Dat alles overigens wel uitgesproken met een charmante glimlach.
 

Leo Graafhuis (VVD) – ook niet vies van een robbertje verbaal worstelen – hapte wel, en er ontspon zich een vermakelijk retorisch steekspel. Maar de missie was bij voorbaat kansloos. Zeker nadat het college zich had uitgesproken tegen het invoeren van het raadgevend referendum en alle nadelen ervan had opgesomd. Zoals: het risico dat een referendum polariserend werkt door complexe vraagstukken terug te brengen tot een simpel ja of nee, dat tegenstemmers in de regel meer gemotiveerd zijn om te stemmen, dat maatwerkparticipatie ontbreekt, dat het niet opvolgen van de uitslag door de raad juist tot meer teleurstelling kan leiden, dat besluitvorming langer duurt, en dat er hoge kosten zijn, bijvoorbeeld voor communicatie en personele inzet.
 

Geen extra instrument nodig

Marja Zandjans (GrLi/PvdA): “We hebben in Borne voldoende participatiemogelijkheden. We moeten het beleid niet veranderen, maar het goed gaan uitvoeren. Als volksvertegenwoordigers moeten we aan de bak en de mouwen opstropen.” Ze beschouwde het voorstel in die zin als een wake-upcall. En daarmee was de kous eigenlijk af.
 

Bastian Drees oogstte alle lof voor zijn gepassioneerde wijze van debatteren, maar de strijd was eenvoudigweg niet te winnen. Leo Graafhuis: “Helaas hebt u het verkeerde onderwerp gekozen.”
 

Volgend jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen. (AJ)