Vrijwilligers houden Afrika Festival al 36 jaar levend

Op het terrein van het openluchttheater in Hertme wordt volop gebouwd aan een andere wereld. Vrijwilligers sjouwen met decorstukken, hangen kleurrijke doeken op en zetten marktkramen in elkaar. De geur van Afrikaanse gerechten hangt er nog niet, en ook de muziek moet nog klinken — maar de energie is al voelbaar. Alles wijst erop: hier staat iets bijzonders te gebeuren. In dit Twentse kerkdorp vindt komend weekend voor de 36e keer een van de meest unieke festivals van Europa plaats. Volledig gedragen door vrijwilligers.

Geen subsidie. Geen commercieel festivalbedrijf. Wel vijfhonderd mensen die dit weekend samen iets magisch neerzetten. Drie van hen vertellen wat het festival voor hen betekent.

Theo in ’t Veld – samen met buurjongen John vanaf het eerste uur

Theo groeide letterlijk op naast het openluchttheater van Hertme. “John Pisano en ik waren buurjongens. Vroeger werden hier de passiespelen gehouden, maar toen dat stopte, dreigde het theater in verval te raken. Een vrouw uit Borne deed een oproep voor vrijwilligers. Mijn vader zei: ‘Jullie hebben altijd zo’n grote mond, nu moeten jullie je ook opgeven.’ Dat hebben we toen gedaan.”

Samen met John stond Theo aan de wieg van het festival. “Een kennis van John haalde in 1989 een groep muzikanten uit Burkina Faso naar Groningen, voor een jubileum van de Rijksuniversiteit. Die zei: die kunnen ook mooi bij jullie optreden. We hadden geen geld en wisten niet hoe. We hebben toen lokale sponsoren aangeschreven en gevraagd om 250 euro. Het was bloedheet die dag, maar die groep met trommels en maskers was een groot succes. Het jaar erop deden we het weer, en het festival was geboren.”

Ook Rob Lokin sloot zich aan als programmeur. “Rob was tropenarts en kent de Afrikaanse muziekscene door en door. Hij gaat nog altijd naar beurzen, weet precies wat hij doet, daarom hebben wij hier zo'n geweldige programmering. Onmisbaar! En zijn zoon helpt tegenwoordig mee, zodat hij het later kan overnemen.”

“Zo is het Afrika Festival eigenlijk per ongeluk ontstaan,” zegt Theo. “Maar inmiddels draaien we met zo’n 500 vrijwilligers. Vroeger vooral uit Hertme, tegenwoordig komen ze uit heel Nederland. En waar festivals in andere steden draaiden op subsidies, doen wij het volledig vrijwillig. Juist dat maakt het uniek.”

De voorbereiding begint al in april. “Ik regel de standhouders. Elk jaar weer is het passen en meten: de een zegt af, de ander wil iets anders. Maar als het festival eenmaal begint, is alle stress weg.” En aan het eind van de dag? “Dan eten we traditiegetrouw met z’n allen een gehaktbal van Wim en drinken we een biertje. Dat moment, daar leef je naartoe.”

Jan Lohuis – voor de locatie én de gezelligheid

Jan is nu zes jaar vrijwilliger. “Ik heb zelf ooit meegedaan aan de passiespelen. Het openluchttheater is zo’n mooie, unieke plek, ik wilde daar meer voor doen.” Tijdens en voorafgaand aan het festival is Jan volop in touw. “Gisteren was het zo warm… Toen ik thuiskwam sliep ik 's middags anderhalf uur – dat is me nog nooit overkomen. Maar het is het allemaal waard.” Wat het voor hem zo bijzonder maakt? “De sfeer. Samen met de mannen, lekker slap ouwehoeren. Uiteindelijk doen we het gewoon voor een biertje en een gehaktbal. Elke avond weer.”

Rindert Veldman – ‘Als de wereld eruitzag als dit festival…’

Rindert staat elk jaar bij de infostand. “Mensen uit het westen staan met hun mond open als ze horen dat we dit met 400 vrijwilligers doen. Het voelt als familie. En als mensen op zondag dankbaar vertrekken, dan geeft dat zó’n kick.” Hij valt even stil en glimlacht. “Ik krijg op dat soort momenten gewoon kippenvel. Dat iemand je aankijkt met zo’n oprechte waardering… Daar doe je het voor.”

Eén moment is hem altijd bijgebleven. “Bij het 25-jarig jubileum kwam er een vrouw naar me toe met een prachtig verhaal. Ze vond het zo bijzonder dat hier alles door elkaar liep: moslims, christenen, zwart, wit – en dat het zo harmonieus samenkwam. Ik vroeg haar dat verhaal op het podium te vertellen. Ze deed het voor een volle zaal. Iedereen was stil. Sommigen pinkten een traantje weg.” “Het Afrika Festival is vredig. Er gebeurt nooit iets vervelends. Er is zo’n ontspannen sfeer… Als de wereld eruitzag zoals dit festival, zou het een stuk mooier zijn. Eigenlijk zou het elke dag Afrika Festival moeten zijn.”

Een toeristisch pareltje voor de regio

Ruim 95 procent van de bezoekers komt niet uit Borne. Daarmee is het festival uitgegroeid tot een ware toeristische trekpleister. Bezoekers reizen vanuit alle hoeken van Nederland (en daarbuiten) naar het Twentse dorp voor de muziek, de sfeer en de gastvrijheid.

Ondanks de financiële uitdagingen waar veel festivals mee kampen, blijft het Afrika Festival fier overeind staan. “Een Engels tijdschrift noemde ons zelfs een van de beste Afrikafestivals van Europa,” zegt Theo trots. “Zonder subsidie. Dankzij 500 mensen die er hun hart in leggen. Dat is waar wij het voor doen.”

Nog één keer genieten dit weekend

Het Afrika Festival vindt dit jaar plaats op zaterdag 5 en zondag 6 juli. De poorten openen beide dagen om 11.00 uur. In de omgeving zijn alle campings al volgeboekt, en bij omliggende boeren zijn zelfs extra kampeerplekken gerealiseerd. Op het programma staan ook dit jaar weer grote internationale namen, met als absolute publiekstrekker Youssou N’Dour, bekend van het wereldberoemde nummer 7 Seconds.

Tickets zijn nog beperkt verkrijgbaar via openluchttheaterhertme.nl. Wacht dus niet te lang als je deze unieke ervaring zelf wilt meemaken. (AJ/KDS)