‘Praat mét jongeren, niet óver jongeren’

Cultuurmakelaar Carlijn Hartlief wil verenigingen helpen de aansluiting met jongeren te vinden. Hoe krijg je jongeren zover dat ze bij een muziekvereniging, toneelclub of andere culturele organisatie binnenstappen? Een flyer ophangen en hopen dat ze komen? Het blijkt dat dit niet zo werkt. “Je moet jongeren niet vertellen wat ze leuk zouden moeten vinden. Betrek ze bij het gesprek en maak ze mede-eigenaar.”

Cultuurmakelaar

Een vereniging die steeds meer vergrijst. Een cultureel initiatief met een prachtig idee, maar zonder financiële armslag. Of een organisatie die wel jongeren wil bereiken, maar geen idee heeft waar ze die jongeren eigenlijk moeten zoeken. Het zijn precies de vragen waarvoor Carlijn Hartlief sinds maart bij Wijkracht aan de slag is als cultuurmakelaar. Voor vier uur per week, maar wel met een ‘opdracht’ die verder reikt dan die vier uur: cultuur zichtbaar, toegankelijk en aantrekkelijk maken voor een nieuwe generatie. “Het aandachtspunt, de sterke wens, vanuit de gemeente is vooral om jongeren in contact te brengen met cultuur”, vertelt Hartlief. “Maar ik ben er ook als sparringpartner voor verenigingen. Ik wil ervoor zorgen dat er binnen het culturele veld een netwerk en samenwerking op gang komt.”

Niet over jongeren praten, maar mét jongeren

Het probleem is herkenbaar. Veel verenigingen hebben moeite om nieuwe, jonge leden te vinden. Tegelijkertijd zijn er volop jongeren die zich bezighouden met creativiteit, muziek, beeld, theater of andere vormen van cultuur. Alleen sluiten vraag en aanbod niet altijd op elkaar aan. Volgens Hartlief begint de oplossing met een simpele vraag: heb je jongeren eigenlijk wel gevraagd wat zij willen? “Praat met mensen. Betrek jongeren in je gesprekken. Besluit niet over hen.” Het klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk gebeurt het volgens haar nog te weinig. Organisaties bedenken een programma voor jongeren en proberen dat vervolgens aan hen te verkopen. Hartlief draait het liever om. “Je moet ze mede-eigenaar maken van je programma. Je moet ze op een andere manier benaderen. Waar vind je je doelgroep? En hoe kom je met ze in contact?” Daarom zoekt ze nadrukkelijk de samenwerking met het onderwijs. Zo heeft ze contacten met het Twickel College om daadwerkelijk met jongeren in gesprek te komen.

Van subsidie tot AI

Wie denkt dat Hartlief vervolgens zelf alle culturele activiteiten gaat organiseren, heeft het mis. De cultuurmakelaar is juist degene die helpt om ideeën van anderen verder te brengen. Een vereniging kan bij haar aankloppen met een vraag over financiering. Hartlief kan uitzoeken welke regelingen mogelijk zijn. Ook kan ze meedenken over een projectplan of over manieren om een organisatie vernieuwend en toekomstbestendig te maken. “Maar de verenigingen en organisaties moeten het uiteindelijk zelf uitvoeren”, benadrukt ze. De vragen waarmee ze te maken krijgt, kunnen uiteenlopen. Subsidies en financiering, maar ook innovatie, prijzen, restauratie of zelfs het gebruik van AI kunnen onderwerp van gesprek zijn. “Ik denk graag mee met organisaties.” Dat doet ze niet vanuit een vast kantoor. Hartlief werkt vooral afspraakgericht. Wie een vraag heeft, kan haar benaderen en samen bekijken wat nodig is.

Vier uur die verder reiken

Vier uur per week lijkt misschien weinig voor iemand die een heel cultureel veld wil verbinden. Toch ziet Hartlief in die beperkte omvang een kracht. Ze hoeft niet overal zelf de organisator van te zijn. Haar rol is vooral om lijntjes te leggen, kennis te delen en mensen bij elkaar te brengen. Ze is niet alleen actief in deze gemeente, maar werkt ook voor Haaksbergen en Hengelo. Daarnaast is ze aangesloten bij een netwerk van cultuurmakelaars in Twente en Overijssel. “Het gaat heel erg om kennisoverdracht. Je hoeft niet alles zelf te weten. Het is belangrijk dat je weet waar kennis zit en wie je met elkaar kunt verbinden.” Die verbindende rol past bij haar achtergrond. Hartlief heeft een creatieve achtergrond, volgde een opleiding communicatie en werkte jarenlang als zzp’er op projectbasis in het creatieve veld. Eerder deed ze al ervaring op bij een cultuurmakelaar in Zwolle. Ze kent daardoor zowel de creatieve praktijk als de wereld waarin organisaties, gemeenten en maatschappelijke instellingen met elkaar moeten samenwerken.

Cultuur is meer dan een voorstelling

Voor Hartlief is cultuur bovendien geen doel op zichzelf. Vanuit Wijkracht kijkt ze nadrukkelijk naar wat cultuur kan betekenen voor het welzijn van mensen. “Cultuur is een middel om mentale kracht bij jezelf te ontwikkelen.” Muziek maken, schilderen, toneelspelen of een museum bezoeken: het kan mensen uit hun dagelijkse patroon halen, nieuwe mensen laten ontmoeten en bijdragen aan hun mentale welzijn. In die zin staat cultuur voor Hartlief niet los van de sociale en maatschappelijke wereld. Het maakt haar werk volgens haar interessant. “Bij ieder project denk ik: welke vertaalslag kan ik maken? Wat is nodig? Welke kennis kan ik inzetten? En op welke manier kunnen we duurzaam samenwerken?”

‘Koffie met de cultuurmakelaar’

Om het culturele veld beter te leren kennen, organiseerde Hartlief inmiddels twee keer ‘Koffie met de cultuurmakelaar’. De bijeenkomsten zijn bedoeld om elkaar te ontmoeten, ervaringen uit te wisselen en vragen op tafel te leggen. Mogelijk volgen er meer. Want voordat je een netwerk kunt bouwen, moet je elkaar kennen. En dat is misschien wel de kern van Hartliefs werk. Ze hoeft niet zelf op het podium te staan, een tentoonstelling te organiseren of een vereniging draaiende te houden. Haar taak is om ervoor te zorgen dat anderen dat beter kunnen doen.

Zelf sparren met de cultuurmakelaar?

Verenigingen, culturele organisaties en initiatiefnemers die een vraag hebben over bijvoorbeeld financiering, samenwerking, innovatie, jongerenparticipatie of een cultureel project kunnen contact opnemen met Carlijn Hartlief via c.hartlief@wijkracht.nl. Ook kunnen geïnteresseerden haar in de toekomst ontmoeten tijdens een volgende editie van ‘Koffie met de cultuurmakelaar’. Het is nog even afwachten wanneer die wordt ingepland. (YD)