Vervolg op excuses aan Joodse gemeenschap

Op 14 mei heeft het gemeentebestuur excuses aangeboden aan de Joodse gemeenschap voor het handelen van de gemeente tijdens de Tweede Wereldoorlog. Uit het rapport ‘Joodse Burgers in Borne: bejegening, ontrechting en rechtsherstel’ van de Radboud Universiteit blijkt de pijnlijke conclusie dat de Bornse Joodse medeburgers destijds door de bestuurlijke verantwoordelijken in de steek zijn gelaten, vooral door mee te werken aan de anti-Joodse maatregelen.
 

Plaquette en Anne Frank-boom

Bij excuses mocht het niet blijven. Daarom werd gevraagd naar mogelijke vervolgacties naar aanleiding van het rapport. Dinsdagavond maakte burgemeester Jan Pierik bekend met welke acties de gemeente het onderzoek wil afronden. Er komt een plaquette met de namen van alle 74 Joodse slachtoffers van het naziregime, evenals een Anne Frank-boom: een stek van de kastanjeboom die Anne Frank vanuit haar schuilplaats zag. De bedoeling is dat beide een plek krijgen in de buurt van het oorlogsmonument ‘Het Jasje’, tegenover het station.
 

Educatie

Daarnaast wordt sterk ingezet op educatie. Pierik: “Het is belangrijk dat wij leren van deze gruwelijke periode in de geschiedenis. Educatie over dit thema is van het grootste belang, omdat dit een krachtig wapen kan zijn tegen onverdraagzaamheid en polarisatie, die zich in onze samenleving op een verontrustende manier ontwikkelen.” Er wordt voortgebouwd op bestaande educatieve activiteiten en de tentoonstelling naar aanleiding van het rapport wordt beschikbaar gesteld aan scholen.
 

Digitale burgemeestersgalerij

Ten slotte komt er een digitale burgemeestersgalerij, inclusief de oorlogsburgemeesters Schaepman en Van der Toren. Het algemene beeld is dat waarnemend burgemeester Klein Nagelvoort als NSB-burgemeester duidelijk laakbaar heeft gehandeld, maar dat het oordeel over Van der Toren volgens de onderzoekers uit Nijmegen genuanceerder ligt. Hoe denkt burgemeester Jan Pierik dat hij zelf zou hebben gehandeld in die tijd? “Die vraag heb ik mijzelf ook gesteld. Tot wanneer werk je mee en wanneer stop je? Je wist dat de kans groot was dat er een NSB-burgemeester zou komen als je zou stoppen. Van de duizend burgemeesters bleven er 570 aan. Het is niet zwart-wit; grijs was de overwegende kleur.” De website bevat historische informatie sinds het ontstaan van de gemeente, dus niet alleen over de oorlogsperiode.
 

Het onderzoek naar de rol van de gemeente in de Tweede Wereldoorlog en de vervolgacties vallen bewust samen met de viering van 80 jaar bevrijding. “Borne heeft al veel gedaan. Zo was onze gemeente de eerste in Nederland die Stolpersteine plaatste bij huizen van waaruit Joodse medeburgers werden weggevoerd.” Het rapport gaf echter aanleiding om meer te doen. “Laten we leren van het oorlogsverleden en de slachtoffers eren, zodat deze donkere periode in onze geschiedenis blijvend herdacht en onderwezen wordt.” (AJ)