Populaire woonplek: ook in de ijzertijd

De nieuwbouwwijk de Bornsche Maten is nu een populaire plek om te wonen. En dat bleek het ook al te zijn in de ijzertijd, tussen 400 jaar voor Christus tot 100 jaar na het begin van de jaartelling. Momenteel wordt er door archeologen onderzoek gedaan naar een nederzetting uit die tijd in het deelgebied Eschwonen. “Bij de watertoren in de Zuid-Esch vonden we al twee boerderijen uit de ijzertijd, bij De Veste zeven en we verwachten hier ook aanwijzingen te vinden voor twee of drie boerenerven. Drie nederzettingen zo vlak bij elkaar uit dezelfde tijd is wel bijzonder. Er was hier veel activiteit.”

Laagje voor laagje

Zorgvuldig wordt een stuk grond laagje voor laagje afgegraven. Binnen de kortst mogelijke tijd worden er een heleboel potscherven gevonden. “Kijk, aan deze vingerafdrukken op de rand kun je zien dat het om een stuk aardewerk uit de Romeinse tijd gaat”, zegt projectleider Huub Scholte Lubberink enthousiast. Hij wijst vervolgens op de donkere plekken in het zand (foto onder). “Daar hebben palen gestaan van ‘spiekers’, graanschuurtjes die op palen stonden om muizen en ratten weg te houden.” De archeologen hopen een goed beeld te krijgen van de plattegrond van zo’n nederzetting uit de ijzertijd. “Daar is het ons om te doen.”

‘Ze hadden het hier goed’

Daarnaast zoeken de archeologen naar de relatie met de klimaatveranderingen en de vegetatie. “In de ijzertijd begint het in Twente warmer en droger te worden”, legt Scholte Lubberink uit. “Vanaf dat moment wordt het hier bewoond.” Door onderzoek naar fossiel stuifmeel blijkt dat de eerste bewoners een stuk oerbos moesten kappen om hun boerderijen te kunnen bouwen. Blijkbaar was het een paar eeuwen goed toeven op deze plek. “Het waren geen kleine boerderijen. Ze hadden het hier goed.”

In de Romeinse tijd ging het bergafwaarts met de nederzettingen. “Het werd toen natter. Je ziet ook dat nieuwe boerderijen steeds hoger gelegen waren. Uiteindelijk trokken de mensen weer weg. “Of het ook door de Romeinen komt, dat weten we niet. Dat ze hier geweest zijn is zeker, maar lang zijn ze niet gebleven.” Het werd een stuk leger in het gebied. “Vervolgens was er eigenlijk 1000 jaar niets. Pas in de middeleeuwen kwam hier weer activiteit.”

Veldwerk

In 1991 werd ontdekt dat er sporen waren van nederzettingen uit de ijzertijd in Borne. “Zo lang zijn we er al mee bezig.” Het echte graafwerk vinden de archeologen het leukste om te doen. “We zijn helaas maar tien procent van de tijd buiten. De rest is uitwerken, rapporten schrijven en de hele papierwinkel.”

Luguber

Bij dat veldwerk komen nog wel eens de meest bijzondere dingen naar boven. Zo vonden de mannen bij De Veste een grote middeleeuwse dassenburcht en een urnenveld van 1000 jaar voor Christus op de plek waar nu Ikea staat. In Oldenzaal werd het luguber. “Een skelet dat z’n eigen hoofd in z’n handen heeft. Dan sta je wel even te kijken!” Begraafplaatsen leveren wel meer opzienbarends op. “Mensen die doodgestoken zijn of met vreselijke wonden. In die tijd kon je niet zeggen ‘neem maar een paracetamolletje’, hè?” Dat soort vondsten verwacht Huub Scholte Lubberink hier niet. En een mammoet? “Nee, daar zijn we niet naar op zoek. Of we moeten er al toevallig een tegenkomen.” (AJ)