Nieuwe 113 bordjes langs het spoor

Wie langs het spoor in Borne loopt of fietst, heeft ze misschien al gezien: de bordjes met de tekst ‘Lijkt je leven uitzichtloos? Bel me, ik luister’, met daaronder het telefoonnummer van 113. De plaatsing roept vragen op, zeker na de recente ongevallen op het spoor die veel impact hadden in het dorp. Aanleiding voor een toelichtend artikel over wat 113 doet – en waarom zichtbaar maken van hulp zo belangrijk is.

Dit artikel kwam tot stand op basis van vragen die zijn beantwoord door Emmie Overbeek, communicatieadviseur bij 113 Zelfmoordpreventie.

Nationale hulplijn, dag en nacht bereikbaar

113 Zelfmoordpreventie is de landelijke organisatie voor de preventie van zelfdoding. De missie is helder: een land waarin niemand eenzaam en radeloos sterft door zelfdoding. Mensen met suïcidale gedachten én hun naasten kunnen er 24 uur per dag, 7 dagen per week, anoniem en gratis terecht. Dat kan telefonisch via 0800-0113, maar ook via chat op 113.nl. Daarnaast biedt de organisatie online therapie, coaching en digitale zelfhulpmogelijkheden.

Niet alleen bij acute nood

Een belangrijk misverstand is dat je alleen contact mag opnemen als het ‘echt slecht’ gaat. Dat is volgens Emmie Overbeek niet zo. De hulplijn is er ook voor mensen die zich somber, angstig of vastgelopen voelen, of voor wie twijfelt en worstelt met gedachten. Ook naasten – partners, ouders, vrienden of collega’s – kunnen contact opnemen met 113 als zij zich zorgen maken om iemand in hun omgeving. Je hoeft het niet alleen te dragen.

Wat gebeurt er als je belt of chat?

Elk gesprek bij 113 is anders en wordt afgestemd op wat iemand op dat moment nodig heeft. Contact wordt altijd beantwoord door een getrainde hulpverlener. Die luistert, toont begrip en helpt om gedachten te ordenen of rust te vinden. Soms gaat het om even het verhaal kwijt kunnen, soms om het doorkomen van een moeilijke nacht. Voor wie bellen een te grote stap is, biedt de chat een laagdrempelig alternatief. Als iemand dat wil, kan samen worden gekeken naar vervolgstappen, zoals het inschakelen van andere hulp of het vinden van manieren om veilig te blijven.

Volledig anoniem

Contact met 113 is volledig anoniem. In de chat hoeft niemand persoonsgegevens achter te laten, en aan de telefoon wordt alleen gevraagd naar een zelfgekozen naam. Wat iemand deelt, wordt niet opgeslagen. Wel gebruikt 113 geanonimiseerde gegevens om de hulpverlening te verbeteren, zonder persoonsgegevens te verwerken.

Wie zitten er aan de andere kant?

De hulplijn wordt bemenst door een combinatie van professionals en vrijwilligers. Iedereen die gesprekken voert, krijgt een uitgebreide opleiding en wordt continu begeleid en bijgeschoold om het werk zorgvuldig en verantwoord te kunnen doen.

Waarom juist hier bordjes?

Volgens ProRail zijn de 113-bordjes die recent in Borne zijn geplaatst nieuw. De locaties zijn niet willekeurig gekozen. ProRail werkt met een speciaal programma voor suïcidepreventie op het spoor, waarin verschillende maatregelen worden gecombineerd. Daarbij gaat het om fysieke maatregelen zoals hekken, anti-loopmatten, camera’s en 113-bordjes, maar ook om interventiemaatregelen, zoals het trainen van medewerkers in het herkennen van suïcidaal gedrag. Daarnaast zet ProRail in op bewustwording en innovatie, zoals slimme camera’s bij overwegen die snel kunnen signaleren wanneer iemand het spoor wil betreden.

Laagdrempelige interventie

De bordjes zijn bedoeld als een directe, laagdrempelige interventie. “In een moment van crisis kan een kleine onderbreking al het verschil maken,” licht Emmie Overbeek toe. Onderzoek laat zien dat mensen tot op het laatste moment bereikbaar zijn en dat, wanneer er tijdig hulp wordt geboden, de kans op herhaling klein is. Of een plek als risicolocatie wordt aangemerkt, hangt af van meerdere factoren. ProRail kijkt daarbij onder meer naar historische meldingen en incidentgegevens, signalen van politie en hulpdiensten, observaties van eigen medewerkers en informatie van lokale partners zoals 113, de GGZ en gemeenten. De 113-bordjes worden al sinds 2012 in Nederland geplaatst. Eind 2024 is het ontwerp vernieuwd en op meer locaties uitgerold. Volgens ProRail en 113 nemen mensen daadwerkelijk contact op nadat zij een bord hebben gezien en kan juist de combinatie van maatregelen levens redden.

Praten brengt geen ideeën

Veel mensen vinden het spannend om het gesprek over zelfdoding aan te gaan, uit angst iemand op ideeën te brengen. Dat is een hardnekkig misverstand. Onderzoek laat zien dat het bespreekbaar maken van deze gedachten juist ruimte geeft aan het verhaal van de ander en aan het zoeken van hulp.

Grote impact in kleine gemeenschappen

Elke zelfdoding raakt gemiddeld 135 mensen: van familie en vrienden tot collega’s, hulpverleners en docenten. Zeker in kleinere dorpen is die impact groot. Mensen zoeken elkaar op, stellen vragen en proberen samen het verlies te dragen. Elk rouwproces is uniek.

Maak het bespreekbaar

Wie zich zorgen maakt om iemand, hoeft het gesprek niet perfect te voeren. Neem de tijd, luister en durf de vraag te stellen: “Denk je weleens dat je er niet meer wil zijn?” Samen kijken naar professionele hulp kan een belangrijke stap zijn. 113 biedt hiervoor ook ondersteuning aan naasten, bijvoorbeeld via de online VraagMaar-training, waarin handvatten worden gegeven om signalen te herkennen en het gesprek aan te gaan.

‘Bel wanneer je dat nodig hebt’

Tot slot is de boodschap van Emmie Overbeek helder: er bestaat geen verkeerd moment om contact op te nemen. “Denk je aan zelfdoding, heb je behoefte aan een luisterend oor of maak je je zorgen om iemand in je omgeving? Weet ons te vinden, wanneer dan ook.”

113 Zelfmoordpreventie – bel 0800-0113 of chat via 113.nl. Anoniem en gratis, 24/7 bereikbaar.