Veertig jaar cultuur onder één bijzonder dak

Hij had eerlijk gezegd op meer mensen gerekend. Arjan Reinderink van het Cultureel Podium Bornse Synagoge kijkt zondagmiddag bij de opening van de jubileumexpositie even de ruimte rond. Veertig jaar cultuur wordt gevierd. Vijftien kunstwerken hangen klaar en verschillende kunstenaars zijn naar Borne gekomen. Maar de stoelen zijn niet allemaal bezet. Vooral uit partnerstad Rheine had Reinderink meer belangstelling verwacht.

Toch overheerst de trots. Al veertig jaar zetten vrijwilligers de voormalige synagoge in voor kunst, muziek, theater, lezingen en ontmoetingen. Sinds 1986 is het gebouw een vaste culturele plek in Borne. De vrijwilligers zijn daar trots op.

Vijftien kunstenaars, vijftien verhalen

De jubileumexpositie blikt terug op de afgelopen vijftien jaar. Vijftien voormalige exposanten zijn uitgenodigd om één werk te presenteren. Vooral kunstenaars uit Twente, aangevuld met enkele kunstenaars uit Nederland en Rheine. Het resultaat is een gevarieerd geheel van verschillende stijlen, technieken en onderwerpen.

Onder hen de jonge, professioneel opgeleide kunstenares Sofia Nefe uit Rheine. Kim Wiggers leerde zichzelf schilderen met olieverf, onder meer via YouTube. “Het is een uit de hand gelopen hobby”, zegt ze. Haar magisch-realistische schilderijen bevatten een verborgen boodschap.

De Bornse Jacques Berfelo toont een modern stilleven. De Duitse Simone Zacharias schildert vanuit haar beleving en probeert vooral sfeer en emotie vast te leggen. Theo Hendriksen liet zich inspireren door de Cobra-beweging en ontwikkelde een eigen manier van werken. Zijn kunst spreekt volgens hem vooral kinderen aan. “Kinderen zijn dol op mijn kunst. Ze zijn dol op Cobra.” Zijn advies aan de bezoeker is eenvoudig: “Kunst is levenslang. Geniet ervan.”

Wat je ziet, is niet altijd wat je begrijpt

Een heel persoonlijk werk is ‘Nooit het geheel!’ van de Bornse kunstenares Marjan Haug. Inkten, pasta's, verf en kraaltjes komen samen in een werk waarin een rode sluier iets lijkt te verhullen. “We kijken, we denken te begrijpen, maar we zien slechts een deel. De ware identiteit ligt dieper”, vertelt Haug. “Toch is er altijd iets dat door alles heen breekt: de essentie.”

Het zijn precies die verschillende verhalen die de tentoonstelling interessant maken. Sommige werken vragen om uitleg, andere spreken direct aan. Geen van de vijftien werken vertelt hetzelfde verhaal.

Cultuur als het stille broertje van de sport?

In september lijkt voor Borne welhaast een cultuurmaand te worden. Er was dit afgelopen weekend opnieuw van alles te doen op cultureel gebied in Borne. Het jubileum valt hiermee samen. En toch krijgt cultuur lang niet altijd dezelfde aandacht als sport. Sport heeft wedstrijden, uitslagen en kampioenschappen. Kunst heeft geen scorebord. Maar cultuur doet iets anders: ze kan ontroeren, verrassen, verwarren of aan het denken zetten. Soms begrijp je een kunstwerk meteen, soms pas dagen later.

Dat de Bornse Synagoge al veertig jaar een podium biedt voor die ontmoeting, is mede te danken aan een groep vrijwilligers. Reinderink vertelt zichtbaar geraakt dat het de werkgroep al tientallen jaren lukt om telkens nieuwe exposities en activiteiten te organiseren. Dat is misschien wel het grootste kunststuk dat zondag niet aan de muur hing.

Het doek blijft open

De overzichtstentoonstelling vormt niet alleen een terugblik, maar ook de start van een nieuw seizoen. Voor 2026-2027 staan opnieuw theater, muziek, lezingen, exposities en ontmoetingen op het programma. Veertig jaar na de start gaat het doek dus opnieuw open. Voor kunstenaars, publiek en verhalen. En misschien is dat wel het belangrijkste bewijs dat de Bornse Synagoge nog altijd bestaansrecht heeft: zolang mensen er samenkomen om te kijken, te luisteren, te verwonderen en met elkaar in gesprek te gaan. (YD)

De overzichtstentoonstelling is te zien tot en met 4 oktober 2026, iedere zondag van 13.30 tot 16.30 uur in de Bornse Synagoge.