‘Je weet pas wat bij je past als je het ontdekt’

Een zaal vol kinderen, honderd nieuwsgierige gezichten en ineens die ene vraag die bijna letterlijk in de lucht hangt: wat gebeurt hier? Voor cultuurcoach Daphne Koele zijn dat de momenten waarop alles samenkomt. Sinds januari 2024 zorgt zij ervoor dat kinderen op de acht basisscholen in de gemeente Borne kennismaken met kunst en cultuur in de breedste zin van het woord. Ze was al bekend als coördinator cultuureducatie. Muziek, theater, dans, literatuur, beeldende kunst, erfgoed, techniek en media: Daphne wil kinderen vooral laten ontdekken. Want misschien zit tussen al die disciplines wel iets wat hun talent, belangstelling of verbeelding prikkelt.
 

Een breed palet

Velen kennen haar van ‘Kunst in de klas’ in samenwerking met Stichting BArt en cultuureducatie bij het museum Bussemakerhuis. Nu is Koele parttime cultuurcoach en werkt vanuit de bibliotheek. In 2020 behaalde ze haar PABO-diploma. Muziek heeft haar bijzondere interesse, maar haar creatieve belangstelling is breed. Dat komt goed van pas in haar huidige functie. Haar opdracht is helder: samen met de basisscholen culturele activiteiten organiseren die aansluiten bij de leerlingen. De scholen schrijven zich in voor programma’s en kunnen daarbij kiezen uit een breed aanbod. Het is de bedoeling dat de leerling gedurende de schoolperiode met alle vormen van kunst en cultuur heeft kennisgemaakt. Koele zoekt aanbieders van culturele activiteiten, stelt een programmaboek samen en bespreekt dat met de interne cultuurcoördinator, de ICC’er, van de school.

Daarna begint het plannen. Welke school kiest welke discipline? Wanneer kan een aanbieder komen? Hoe past alles in het schooljaar? En vooral: hoe zorg je ervoor dat kinderen met zoveel mogelijk verschillende vormen van kunst en cultuur kennismaken? “Ik vind het ontzettend leuk om een activiteit helemaal tot stand te brengen”, vertelt de enthousiaste Koele. “Je hebt eerst het contact met een aanbieder en uiteindelijk zit je in een zaal met honderd kinderen. Als je dan al die blije gezichtjes ziet en denkt: wat gebeurt hier? Daar word ik echt blij van!”
 

Cultuur als ontdekkingstocht

De werkzaamheden van Koele passen binnen het gemeentelijke beleidsplan voor cultuureducatie, dat loopt tot en met 2028. Het plan werd vorig jaar opgesteld en wordt nu voor het eerst uitgevoerd. Het doel is dat leerlingen tijdens hun basisschooltijd kennismaken met alle verschillende disciplines binnen kunst en cultuur. Dat is volgens de cultuurcoach geen overbodige luxe. “Naast rekenen en taal moeten kinderen ook iets anders leren. Cultuur is belangrijk in deze wereld. Het verrijkt kinderen en draagt bij aan hun ontwikkeling.”
 

Daarbij speelt kansengelijkheid een belangrijke rol. Niet ieder kind komt thuis vanzelfsprekend in aanraking met kunst en cultuur. De een gaat regelmatig naar een museum of voorstelling, de ander misschien nooit. “Juist daarom vind ik het belangrijk dat ieder kind op school de kans krijgt om ermee kennis te maken. Iedere leerling zou in aanraking moeten komen met verschillende disciplines van muziek tot theater binnen kunst en cultuur.”
 

Ook goed voor je hoofd

Cultuur doet volgens Koele bovendien meer dan alleen talenten ontdekken. Het kan kinderen helpen om zichzelf te uiten, hun verbeelding te gebruiken en nieuwe werelden te ontdekken. Daarmee draagt cultuureducatie ook bij aan de mentale gezondheid. “Voor de fysieke gezondheid is veel aandacht en dat is natuurlijk belangrijk. Maar mentaal fit zijn is net zo belangrijk.” Ze vindt dan ook dat scholen creativiteit niet als eerste moeten schrappen wanneer er ergens ruimte in het rooster ontstaat. “Als een reguliere les uitvalt, hoeft die niet meteen opgevuld te worden met gymnastiek. Denk dan ook eens: wat kunnen we iets creatiefs met de kinderen doen? Je mag ook plezier hebben in creativiteit, in plaats van een rondje te rennen.”
 

Samenwerking als sleutel

De cultuureducatie wordt financieel ondersteund door de gemeente Borne, de provincie Overijssel, de Stichting Brigantijn en een Provinciale Ondersteunings Instelling Rijnbrink. De scholen spelen zelf een belangrijke rol bij het kiezen van de programma’s. Ze maken ook graag gebruik van lokale initiatieven. Zo kunnen kinderen niet alleen kennismaken met kunst en cultuur, maar ook ontdekken wat er in hun eigen omgeving gebeurt.
 

In november staat binnen het cultuureducatieproject voor basisscholen de film Ocean centraal, een samenwerking van het filmhuis en Stichting Duurzame Initiatieven Borne. Na de film is het de beurt aan de leerlingen: zij worden uitgedaagd om deel te nemen aan een wedstrijd en een kort filmpje te maken waarin ze laten zien welke verbeteringen voor het klimaat in hun omgeving mogelijk zijn, of bedenken wat mensen zelf kunnen doen voor een duurzamere leefomgeving. Koele bereidt de activiteiten voor, stemt af met de scholen en kijkt vervolgens ook naar mogelijke vervolgstappen. “Het is mooi om niet alleen iets aan te bieden, maar ook te kijken: wat kunnen kinderen hierna nog met deze ervaring?”
 

En terwijl het ene programma nog loopt, kijkt ze alweer vooruit. In januari 2027 begint ze met de voorbereidingen voor het nieuwe schooljaar. Nieuwe activiteiten, nieuwe aanbieders en vooral nieuwe kansen voor kinderen om iets te ontdekken waarvan ze misschien nog niet wisten dat het bij hen paste.
 

‘Daarom ben ik blij dat deze functie bestaat’

Voor Daphne is dat uiteindelijk de kern van haar werk. Niet ieder kind hoeft kunstenaar, muzikant, schrijver of acteur te worden. Maar ieder kind verdient wel de kans om te ontdekken wat kunst en cultuur met hem of haar kunnen doen. Wie op de basisschool al kennismaakt met cultuur, zet later makkelijker de stap naar het rijke aanbod van culturele en kunstzinnige activiteiten in de omgeving. “Als ik zie dat kinderen met een glimlach naar huis gaan en thuis vertellen wat ze hebben meegemaakt, dan weet ik waarvoor ik dit doe.” En misschien is dat wel precies waar cultuureducatie om draait: niet vertellen wat een kind moet worden, maar het de ruimte geven om zelf te ontdekken wie het kan zijn. (YD)