Grote belangstelling voor bijzondere expositie in Oude Kerk

Afgevallen bladeren, verdroogde grassen en een dood kikkertje: materiaal dat doorgaans wordt opgeruimd, krijgt in de Oude Kerk een nieuwe betekenis. Vrijdagavond openden beeldend kunstenaars Yvonne Denekamp uit Borne en Marie-Jozé Soppe uit Volthe hun gezamenlijke expositie Waar de natuur in stilte spreekt. In textiele objecten en mixed-mediawerken brengen zij de nazomer, de herfst en de kringloop van de natuur samen. Gert Jan Rozendom opende de avond en legde een verbinding met de plek waar de kunst te zien is. "Groen geloven is belangrijk voor de protestantse gemeente die in deze kerk zit. Dat past erg goed bij deze expositie", zei hij. De combinatie van kunst, natuur en zorg voor de schepping liep vervolgens als een rode draad door de avond.

Natuur beleven met alle zintuigen

Denekamp en Soppe kennen elkaar al bijna veertig jaar en werkten vaker samen. Ongeveer 25 jaar geleden organiseerden zij een modeshow in de Bornse Synagoge. Vijf jaar geleden exposeerden ze samen in het Koetshuis. Voor hun nieuwe tentoonstelling namen zij het najaar als vertrekpunt. Ze vroegen zich af wat de herfst betekent en welke persoonlijke herinneringen en gevoelens bomen, bladeren, wind en wuivend gras oproepen. "Als je door de weilanden loopt, ervaar je het wuivende gras. Je ruikt het, de wind waait door je haren en je voelt het op je huid", vertelde Denekamp. "Dat is wat we willen overbrengen. We willen niet praten over de problemen van de natuur, maar ruimte geven aan je eigen gevoel. Uiteindelijk gaat het om je eigen natuurbeleving."

Beeld en tekst moeten volgens de kunstenaars samen binnenkomen. Alle werken hebben daarom een titel en een eigen toelichting. Wie aandachtig kijkt naar een blad, een zaaddoos of een grasspriet, ontdekt telkens nieuwe nerven, structuren en vormen. De tentoonstelling wil bezoekers laten beleven wat meestal onopgemerkt blijft en zo waardering en respect voor de natuur oproepen.

Van blauwdruk tot Bornse Beek

De werken tonen een groot aantal technieken. Bij ecoprint worden vormen en kleurstoffen van bladeren rechtstreeks op textiel overgebracht. Cyanotypie levert de kenmerkende diepblauwe afdrukken op. De fotografische blauwdruktechniek werd in de negentiende eeuw bekend door de Britse botanicus Anna Atkins, die er algen en planten mee vastlegde. Verder gebruikten de kunstenaars onder meer borduurwerk, plantaardige verf, meelpap- en modderbatik, verlijmde vezels en conservering van bladeren in een glycerinebad.

Veel materiaal komt uit de directe omgeving. De kunstenaars stapten op de fiets om water, planten en modder bij de Bornse Beek te halen. In het werk Verweven met de Bornse Beek zijn die vondsten gecombineerd met glas, gevacumeerde planten, gelooid vissenleer, vissnoer en visloodjes. Een film tijdens de opening liet een deel van het maakproces zien. Een bezoeker reageerde enthousiast: "Water uit de Bornse Beek, dat is briljant. Zo haal je de Bornse Beek in huis."

Ook andere werken ontstonden uit uitgebreid experiment. Organza werd met dahlia's geverfd, vezels van onder meer brandnetel kregen een plaats in een drieluik en gehavende bladeren werden met goud hersteld. Die laatste werkwijze verwijst naar kintsugi, de Japanse kunst om breuken niet te verbergen, maar zichtbaar te herstellen. Zelfs dode insecten en een dood kikkertje zijn zorgvuldig in een werk opgenomen. Wat zijn functie in de natuur heeft verloren, blijft zo onderdeel van het verhaal.

Twee eigen handschriften

Hoewel Denekamp en Soppe hetzelfde thema en veel technieken delen, blijven hun afzonderlijke handschriften herkenbaar. Denekamp studeerde modevormgeving en dessinontwerp aan de AKI en werkte daarna met mode, zijde, handbeschilderde stoffen, glas en mixed media. Soppe begon jong met haken, breien en naaien, werd opgeleid tot coupeuse en studeerde in 1995 af aan de AKI. Zij verdiepte zich onder meer in vilten en weven en verwerkt voor deze expositie planten uit haar eigen omgeving, zoals blauwe regen en wede. Een bezoeker vond juist dat contrast opvallend: "Je kunt heel duidelijk zien welk werk van wie is. Ze hebben allebei hun eigen manier van werken." Volgens Denekamp maakt dat de samenwerking sterker. "We experimenteren samen en vullen elkaar aan. Je helpt en inspireert elkaar; zo voed je elkaar."

Voor het praktische en technische werk kregen de kunstenaars hulp van hun partners Jos en Jan. Zij verzamelden materiaal en hielpen bij constructies waarvoor extra handen nodig waren. Het idee voor een van de grotere werken ontstond bovendien na het zien van een drieluik in een museum in Gouda. De kunstenaars vroegen zich af hoe zij zo'n vorm konden vertalen naar de Oude Kerk en de Bornse omgeving.

Niets in de natuur is waardeloos

De reacties tijdens de opening sloten nauw aan bij de bedoeling van de makers. "Wat ik mooi vind, is dat je iets moois kunt maken van wat waardeloos lijkt, als je er met zorg mee omgaat", zei een bezoeker. "Door zorg te dragen voor de schepping maak je de wereld een beetje mooier. Dat zouden we met meer dingen in de wereld moeten doen." Een andere bezoeker prees de verscheidenheid aan technieken en materialen. De presentatie in de kerk veranderde ook de blik op de afmetingen: werk dat thuis groot had geleken, kreeg in de hoge en ruime kerk een heel andere schaal. De titel van een begeleidend gedicht, Zomer vol zon laat je achter, vatte intussen de overgang samen die door de hele expositie voelbaar is.

Waar de natuur in stilte spreekt is van 12 september tot en met 25 oktober 2026 te zien in de Oude Kerk aan de Oude Kerkstraat 2 in Borne. De kerk is zaterdag 12 september geopend van 12.00 tot 16.00 uur. Daarna is de expositie te bezoeken tijdens het orgelconcert op 20 september en op de zondagmiddagen 4, 11, 18 en 25 oktober van 14.00 tot 16.00 uur. Op 11 oktober wordt tijdens een kerkdienst een inhoudelijke verbinding met de expositie gemaakt. De toegang is gratis. (KDS)

Bekijk ook de website van Yvonne en Marie-Jozé