BornePanel is een betrouwbaar instrument

Het Borns Onderzoek Platform deed onderzoek naar het BornePanel, de burgerpeiling die sinds 2017 bestaat en waaraan ongeveer 700 mensen in Borne, Hertme en Zenderen deelnemen. Het is één van de instrumenten die de gemeente gebruikt om burgerparticipatie vorm te geven en er zijn in de afgelopen jaren zo’n 20 enquêtes uitgezet. Voldoet het BornePanel aan de doelstellingen? Zijn de uitkomsten betrouwbaar en wat doet de gemeente er eigenlijk mee?

De start in 2016

Begin 2016 werd het idee geopperd om een burgerpanel te starten om ‘een dialoog met de maatschappij aan te gaan over de rol, taken en uitgaven van de gemeente richting 2030’. Men had ‘een sterke wens om blijvende betrokkenheid en verbinding te creëren met de gemeenschap waar het gaat om bestuurlijke afwegingen en financiële randvoorwaarden’. De bedoeling was om het instrument uiteindelijk in te zetten om ‘interactief te begroten’. Van dat laatste is het in ieder geval nooit gekomen. In 2017 zou het inmiddels tot BornePanel omgedoopte instrument worden geëvalueerd, maar die evaluatie heeft nooit plaatsgevonden.

De eerste twee jaren is er een vast aantal onderzoeken uitgevoerd waarover met Kennispunt Twente contractuele afspraken waren gemaakt. Elke twee jaar wordt via het Bornepanel data verzameld voor ‘Waar staat je gemeente’, een landelijke enquête. De overige onderzoeken kunnen worden aangevraagd door de gemeente (-afdelingen), leden van de gemeenteraad of andere gremia. De aanvrager moet zelf voor financiering zorgen. De gemeente betaalt alleen de hostingkosten (aan Kennispunt Twente.

De samenstelling van het panel

In het panel zitten (medio 2020) ongeveer 700 burgers, die zichzelf vrijwillig hebben aangemeld. Qua aantal is dit representatief (de gemeente streeft naar 1.000 deelnemers), qua samenstelling zijn er relatief minder jongeren, de verdeling qua geslacht is niet bekend en alle zes postcodegebieden zijn vertegenwoordigd (Hertme, Zenderen, buitengebied, Bornsche Maten, Bornse kern en Stroom Esch). De groepen die ondervertegenwoordigd zijn worden in de analyses gewogen. Dit betekent dat de stem van een respondent uit een kleine groep zwaarder weegt dan een stem van iemand uit een grote groep. Elk jaar wordt er een check gedaan of de panelleden nog steeds aan de criteria voldoen (en bijvoorbeeld niet uit Borne zijn weggegaan). Ook als iemand lange tijd niet aan onderzoeken meedoet krijgt deze persoon de vraag of hij/zij nog in het panel wil blijven. Bij grotere onderzoeken (o.a. ‘Waar staat mijn gemeente?’) vindt er extra werving plaats via sociale media, zodat ook mensen buiten het panel hun mening kunnen geven.

De procedure

Elk onderzoeksvoorstel moet worden goedgekeurd door het college; de gemeente waakt er vervolgens over dat de resultaten ook leidend zijn bij de latere opvolging ervan. Daarnaast krijgen de panelleden een terugkoppeling van wat er met de resultaten van de peilingen is gebeurd. Ook krijgen ze in december een beknopt jaaroverzicht.

Conclusies

Het BornePanel is een manier om burgerparticipatie (deels) te organiseren, maar het lijkt nu een lukraak gekozen instrument, waar geen degelijke visie aan ten grondslag ligt. Doelen zijn niet SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) geformuleerd. Als instrument om meningen van burgers in kaart te brengen is het BornePanel geschikt en betrouwbaar. Als enige instrument om de burgerparticipatie in Borne vorm te geven is het echter onvoldoende.

Andere conclusies:

• Het BornePanel is een betrouwbaar instrument om representatieve informatie te verzamelen. Wij trekken deze conclusie omdat het aantal deelnemers (voldoende) representatief is voor het aantal inwoners. Ook de samenstelling van het panel is (voldoende) representatief indien gekeken wordt naar de achtergronden en kenmerken van de deelnemers. Daar waar er sprake is van een ondervertegenwoordiging van kenmerken, wordt er een weging toegepast. Simpel gezegd: stemmen van kleine groepen tellen zwaarder.
• er is goed toezicht en controle op de leden van het panel en jaarlijks wordt het panel opgeschoond. De procedures rondom de aanvraag van een onderzoek, de opzet, de uitvoering en de rapportage zijn transparant en correct. Deze aspecten staan echter onvoldoende duidelijk op de website van het BornePanel, wat niet ten goede komt aan het vertrouwen in het instrument
• dat de aanvrager betrokken is in het opstellen van de vragen is enerzijds goed omdat zo het juiste wordt gevraagd (validiteit), anderzijds zit daar ook een risico op (de schijn van) ongewenste inmenging.

In een volgend artikel kijken we naar wat de gemeente eigenlijk heeft gedaan met de uitkomsten van de onderzoeken, trekken we eindconclusies en doen aanbevelingen voor de toekomst.