Wat hebben de kruiswegstaties en zwerfvuil gemeen?

Dit jaar zijn de vastentijd van christenen en de ramadan van moslims ongeveer tegelijk begonnen. In het christendom, jodendom en de islam staan onthouding en bezinning centraal. De Protestantse Gemeente Borne geeft de veertigdagentijd een eigentijdse invulling met twee activiteiten: het inzamelen van zwerfafval en een expositie van een hedendaagse kruisweg door beeldend kunstenares Marijke van Dijk.
 

Askruisje en vasten

Voor katholieken begint de vastentijd op Aswoensdag, de dag na carnaval. Tijdens deze viering brengt een priester een askruisje aan op het voorhoofd als teken van vergankelijkheid en inkeer. De as is afkomstig van de palmtakjes die het jaar ervoor op Palmzondag zijn uitgedeeld. Voor protestanten is dit ritueel minder gebruikelijk. Voor christenen staan de veertig dagen voor Pasen in het teken van vasten, gebed en bezinning. Vasten betekent dat je je tijdelijk onthoudt van bepaalde geneugten, zoals voedsel, luxe, alcohol of zelfs sociale media. Het gaat om wilskracht. Door iets kleins te laten, oefen je zelfdiscipline en leef je bewuster. Zo ontstaat ruimte voor aandacht voor anderen en spirituele groei.
 

Van oudsher vieren katholieken vóór het vasten carnaval. In de islam wordt juist het einde van de vastentijd gevierd met Eid al-Fitr, het Suikerfeest, wanneer families samenkomen om uitgebreid te eten.
 

De handen uit de mouwen voor een schonere wereld!

De vastentijd valt in Nederland samen met het begin van de lente. Zoals de natuur opnieuw tot leven komt, willen mensen ook zelf een frisse start maken.
 

Het team Groen Geloven van de PG Borne organiseert daarom voor het vierde jaar een actie om zwerfafval te verzamelen. “Zes zaterdagen tijdens de vastentijd ruimen we afval op in Borne,” vertelt Anita Meijer van de werkgroep Groene Kerk. “Tijdens de eerste actiedag op de Stroom Esch hebben we in enkele uren 19,8 kilo afval ingezameld. Vooral snoeppapiertjes rond scholen, frisdrankblikjes bij de rotonde Bonte Koe en zelfs vape-afval.” De actie is bedoeld om bewustwording te creëren. “We moeten goed zorgen voor de schepping.” Ds. Johan Meijer vult aan: “Tegenwoordig vasten sommige mensen ook om af te vallen. Maar kijk ook eens naar wat voor goeds je kunt doen in je omgeving.”
 

Expositie Een diepe voor in de Aarde

Ds. Johan Meijer opende op een regenachtige zondag de expositie ‘Een diepe voor in de aarde’ in de Oude Kerk. “De klassieke opbouw van de kruiswegstaties, halteplaatsen voor bezinning, stamt uit 1751”, legt Meijer uit. Het is de volgorde waarin de lijdensweg van Christus wordt verbeeld: van het paleis van Pontius Pilatus tot en met de begrafenis.

De reeks tekeningen in de Oude Kerk volgt deze klassieke opzet, maar met een eigen interpretatie van de kunstenares. Marijke van Dijk kon wegens ziekte niet bij de opening aanwezig zijn. Daarom las ds. Meijer haar toelichting voor.
 

Aanleiding voor de serie was een eerdere kruisweg op de Lochemse Berg. “Na afloop maakte ik een volledige kruiswegserie op papier, in zwart-wit, met houtskool en een enkel rood accent – rood als kleur van lijden én liefde. Niet om het verhaal van één mens opnieuw te vertellen, maar om het universele menselijke lijden te tonen: kwetsbaarheid, weerloosheid en het besef dat niet alles maakbaar is. Veel lijden blijft verborgen. Het kan dichtbij zijn, in je eigen huis.” Persoonlijk verdriet vond zijn weg in het werk. Zo toont de vierde statie – Jezus ontmoet zijn moeder – handen en een baarmoeder: een ode aan zorg, verbondenheid en de kringloop van geboorte en sterven. In dit werk zijn papier, houtskool en textiel verwerkt. Ds. Meijer stelt deze vierde statie centraal tijdens zijn afscheidsdienst op 8 maart.
 

“Toch eindigt Een diepe voor in de aarde niet met de dood. In het veertiende station ligt een zaad in de aarde, ineengedoken als een foetus – beeld van nieuw begin. Na elke winter komt weer lente. Dat is voor mij Pasen”, aldus de kunstenares.
 

Menselijk lijden en hoop

De serie tekeningen is zeer gewild om tijdens de vastentijd te tonen. Het is de Vrienden van de Oude Kerk gelukt de werken naar Borne te halen. Bij de expositie ligt ook een begeleidend boek Een diepe voor in de aarde, Weg van mensen, met teksten van Steven van Campen. Twee kruiswegen, in woord en beeld, over de menselijke levensreis. Met het passieconcert op 15 maart, uitgevoerd door Concert La Colombe, brengt de Stichting Vrienden van de Oude Kerk nog meer kunst en cultuur in deze veertigdagentijd.
 

“Een diepe voor in de aarde toont een intiem en tijdloos beeld van menselijk lijden – en hoop,” aldus Marijke van Dijk. (YD)