‘Dit moet ik doen, dit wil ik doen’

Tijdens Internationale Vrouwendag op 8 maart staat daar een sterke, nog steeds strijdbare zuster Josephine. Met haar vierennegentig jaar is zij een markante vrouw, vooral bekend door haar inzet voor de stichting Noodopvang Dakloze Asielzoekers in Borne. “Ben ik te oud en niet meer in staat om de openingshandeling van de expositie te verrichten? Welnee, dit moet ik doen en wil ik doen.”

Haar geloof en de overtuiging dat helpen een essentiële plicht is, vormen de kern van haar bestaan. Deze vrouw opent vandaag de expositie ‘Markante vrouwen uit het Bornse verleden’, omdat ook zíj onopvallend maar gedreven hun werk deden – in de overtuiging dat ze een steentje konden bijdragen aan anderen. “Daarom verdienen zij het om eens in het zonnetje gezet te worden,” vinden de initiatiefnemers Annette Evertzen, Laura Reymer en Annemarie Haak.
 

Negentien bijzondere vrouwen als baken voor Borne

Internationale Vrouwendag begon in de vroege 20e eeuw in de VS en Europa als een sociale beweging voor vrouwenkiesrecht, betere arbeidsomstandigheden en gendergelijkheid. Vandaag de dag is het nog steeds nodig om mensen bewust te maken en actie te ondernemen tegen ongelijkheid en onrechtvaardigheid. Wereldwijd wordt de zelfbeschikking van vrouwen ondermijnd.
 

In de VS stellen hooggeplaatste figuren voor om kinderloze vrouwen het stemrecht te ontnemen. In Afghanistan wordt onderwijs voor meisjes verboden. In Iran worden strikte regels opgelegd over hoofdbedekking. In Turkije wordt make-up verafschuwd. En zelfs dichtbij huis staat het recht op abortus ter discussie.
 

In Borne staat in de beeldentuin het ‘Baken van Borne’, waarin slechts één vrouw voorkomt tussen de prominente figuren die iets voor de gemeenschap hebben betekend. Dit vormde voor de initiatiefneemsters de aanleiding om sociaal bewogen vrouwen in de schijnwerpers te plaatsen. “We hadden al snel vijftien betekenisvolle vrouwen gevonden, het zijn er uiteindelijk negentien geworden,” vertelt Annemarie Haak.
 

'Het geweten wakker houden'

Zuster Josephine knipt het lint door, het roodfluwelen gordijn wordt terzijde geschoven, en het publiek ziet een enorme wand met negentien foto’s. In de foyer van het Kulturhus prijkt een indrukwekkende visuele documentatie van markante Bornse vrouwen uit het verleden. Zo’n tachtig vrouwen en mannen luisteren ademloos naar de verhalen over deze boeiende persoonlijkheden.
 

Familieleden vertellen persoonlijke anekdotes over hun moeders. Michel Kotteman deelt het verhaal van zijn moeder Marie, een sociaal bewogen vrouw en gemeenteraadslid, bij wie de deur altijd openstond voor mensen met problemen. De familie Leurink schetst het leven van hun moeder Truus, die al op jonge leeftijd met een groot gezin een fourniturenzaak opzette. Ook wordt verloskundige juffrouw Simonetti geëerd, die ongeveer 8.000 kinderen in Borne ter wereld heeft gebracht.
 

Veel markante vrouwen hebben een belangrijke rol gespeeld in het verzet, de opvang van vluchtelingen tijdens de oorlog en de zorg voor hun medemens. Dit waren activiteiten die door de bezetter niet werden getolereerd, en die met gevaar voor eigen leven werden uitgevoerd. Juist nu, in een tijd van geopolitieke spanningen, krijgen deze verhalen nog meer betekenis en respect. “Het geweten wakker houden,” zoals verzetsheldin ds. Lenie Leignes Bakhoven ooit zei.
 

Verhalen levend houden

Annette Evertzen neemt het publiek mee met haar lezing ‘Een ruim huis en een ruim hart’ over verzetsheldin ds. Lenie Leignes Bakhoven. Haar moedige daden tijdens de oorlog ontroeren. Bakhoven, een doopsgezind predikante, bood onderdak aan Joodse onderduikers in haar huis in Borne, terwijl ze tegelijkertijd Duitse officieren moest huisvesten. Ondanks het enorme risico bleef ze mensen helpen. Dit verhaal raakt vandaag de dag nog steeds.

Evertzen wijst erop dat er in Borne geen straat naar deze verzetsheldin is vernoemd, terwijl er wel een Dokter Panhuijsenstraat bestaat. Ze heeft de burgemeester hierop aangesproken. Opvallend is ook dat in de Bornsche Maten opnieuw straatnamen zijn gekozen met uitsluitend mannelijke beroepsbenamingen, terwijl genderneutrale of diversere keuzes mogelijk waren geweest. Dit benadrukt de noodzaak om alert te blijven op vanzelfsprekendheden en om verhalen levend te houden.

Expositie

De expositie in de foyer van het Kulturhus is tot april te bezichtigen. “We hopen dat ze daarna een permanente plek in Borne krijgt,” aldus Laura Reymer. (YD)